به گزارش اکو تحلیل سید محمد ساداتینژاد، مدیرکل امور بینالملل محیطزیست و توسعه پایدار وزارت امور خارجه، روز چهارشنبه در مراسم گرامیداشت روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی، با تشریح راهبردهای دیپلماتیک ایران برای رویارویی با این بحران، از چالشهای تحریمی و تبعیض سیاسی در جذب کمکهای بینالمللی انتقاد کرد.
مراتع؛ گنجینه فراموششده ایران
ساداتینژاد با اشاره به شعار امسال این روز جهانی («مراتع؛ شناخت، احترام و احیا»)، مراتع را که بیش از ۵۰ درصد عرصه کشور را تشکیل میدهند، از مهمترین و آسیبپذیرترین بخشهای منابع طبیعی ایران خواند و این مناسبت را فرصتی برای افزایش توجه به حفظ و احیای این سرمایه ملی دانست.
وی با ترسیم ابعاد جهانی بحران، هشدار داد: «بیابانزایی دیگر یک تهدید دوردست نیست، بلکه واقعیتی تلخ در یکسوم مساحت کره زمین است که زندگی میلیاردها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. خشک شدن مراتع، گسترش بیابانها، خشک شدن تالابها، فرونشست زمین، کاهش باروری خاک و طوفانهای نفسگیر گرد و غبار، آثار منفی گستردهای بر سلامت انسان، امنیت غذایی و مهاجرت روستاییان به شهرها داشته است.»
چهار محور دیپلماسی محیطزیستی ایران
مدیرکل امور بینالملل محیطزیست وزارت امور خارجه، فعالیتهای این وزارتخانه برای مقابله با بیابانزایی و گرد و غبار را در چهار سطح اصلی تشریح کرد:
۱. سطح سازمان ملل: ارائه و پیگیری قطعنامه تعیین روز جهانی مقابله با پدیده گرد و غبار، ایجاد دهه مقابله با گرد و غبار و تشکیل ائتلاف بینالمللی مقابله با این پدیده.
۲. مذاکرات منطقهای: رایزنی با کشورهای همسایه از جمله عراق و افغانستان برای تدوین پروتکلهای مقابله با طوفانهای گرد و غبار.
۳. کنشگری در مجامع بینالمللی: حضور و تلاش مؤثر در نشستهای کاپ و جلسات کنوانسیون مقابله با بیابانزایی، از جمله اجلاس پیش رو در سال جاری.
۴. جذب منابع مالی: تلاش برای جذب منابع از صندوقهای تخصصی بینالمللی به منظور اجرای پروژههای مرتبط.
سه چالش پیش روی ایران؛ از تحریم تا تبعیض
ساداتینژاد در ادامه، سه مانع اصلی در این مسیر را برشمرد:
-
تحریمها: «تحریمهای ظالمانه و مغایر با قوانین بینالمللی، بسیاری از کانالهای بانکی و مالی را مسدود و انتقال کمکهای توسعهای را با مشکل روبرو کرده است.»
-
تبعیض سیاسی در صندوقهای بینالمللی: «برخی صندوقها از جمله تسهیلات جهانی محیطزیست (GEF) با رویکردهای سیاسی، پروژههای پیشنهادی کشور ما را با تبعیض و عدم تأیید روبرو کردهاند.»
-
اولویتیافتن تغییر اقلیم: «تمرکز نظام کمکهای بینالمللی بر تغییر اقلیم و تنوع زیستی باعث شده مقابله با بیابانزایی همواره کمترین سهم مالی را دریافت کند.»
وی با انتقاد از عدم همکاری فنی و مالی برخی کشورهای همسایه که منشأ ریزگردها هستند، بر ضرورت گسترش همکاریهای منطقهای تأکید کرد و گفت: «تکمیل زنجیره اقدامات برای کنترل آسیبهای زیستمحیطی، بدون مهار کانونهای خارجی تولید گرد و غبار امکانپذیر نیست.»
ایران در COP۱۷؛ فرصتی برای مطالبهگری
ساداتینژاد از برگزاری هفدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون مقابله با بیابانزایی (COP۱۷) با شعار «احیای زمین، احیای امید» در مغولستان خبر داد و گفت: «در این اجلاس موضوعات مهمی از جمله مراتع، خشکسالی، راهکارهای مقابله با خشکسالی و گرد و غبار مطرح خواهد شد؛ موضوعاتی که همگی برای ایران دارای اهمیت ویژه هستند و نیازمند کنشگری فعال مبتنی بر منافع ملی است.»
مدیرکل امور بینالملل محیطزیست وزارت امور خارجه در پایان، مبارزه با بیابانزایی را «جهادی مستمر» خواند که بخشی از آن در داخل و بخشی دیگر در عرصه دیپلماسی بینالمللی و همکاریهای منطقهای دنبال میشود و بر تداوم تلاش این وزارتخانه برای یاریرسانی به دستگاههای ملی مسئول، از جمله وزارت جهاد کشاورزی، سازمان منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیطزیست تأکید کرد.
Wednesday, 17 June , 2026