به گزارش اکو تحلیل مصوبه هیأت وزیران برای اتصال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی، بیستم تیرماه با امضای محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد. این طرح که از قانون بودجه سال ۱۴۰۴ سرچشمه گرفته و در بودجه ۱۴۰۵ نیز تمدید شده است，با هدف شفاف‌سازی شبکه توزیع، مدیریت هوشمند انرژی و ساده‌سازی فرآیند سوخت‌گیری طراحی شده و از هفته جاری به‌صورت آزمایشی در جایگاه‌های منتخب تهران آغاز می‌شود.

جزئیات مصوبه؛ تکالیف دستگاه‌های اجرایی مشخص شد

بر اساس مصوبه هیأت وزیران که با استناد به اصل ۱۳۸ قانون اساسی و به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب رسیده است، وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف شده با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت نفت، بانک مرکزی و فرماندهی کل انتظامی کشور، نسبت به ایجاد و بهره‌برداری از «سوئیچ سهمیه سوخت» و سایر نیازمندی‌های لازم برای انتقال سهمیه سوخت از کارت سوخت به کارت بانکی اقدام کند.

بر اساس این دستورالعمل، انتقال ۱۰۰ درصدی سهمیه بنزین از کارت سوخت مالکان خودرو به کارت بانکی آنها پیش‌بینی شده است. اطلاعات کارت سوخت و کارت بانکی در یک «سوئیچ» مشترک تجمیع خواهد شد تا فرآیند سوخت‌گیری با یک کارت واحد امکان‌پذیر شود.

اهداف طرح؛ از شفافیت تا مدیریت هوشمند انرژی

طرح اتصال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی، اهداف چندگانه‌ای را دنبال می‌کند که فراتر از ساده‌سازی فرآیند سوخت‌گیری است:

۱. شفاف‌سازی شبکه توزیع

با اتصال سهمیه سوخت به کارت بانکی، هویت تمام تراکنش‌های سوخت‌گیری مشخص می‌شود و امکان رصد دقیق‌تر جریان توزیع سوخت فراهم می‌گردد. این امر می‌تواند به کاهش قاچاق سوخت و شفاف‌سازی مصرف کمک کند.

۲. مدیریت هوشمند انرژی

سیستم فعلی کارت سوخت به دلیل محدودیت‌های فنی، مدیریت‌پذیر نیست. دولت نیازمند زیرساختی است که امکان اعمال سیاست‌های هوشمند قیمتی و سهمیه‌ای را فراهم کند. این زیرساخت با اتصال به شبکه بانکی، امکان تحلیل داده‌های مصرف و اعمال سیاست‌های هدفمندتر را فراهم می‌آورد.

۳. کاهش هزینه‌های مازاد و تسریع در خدمات

حذف کارت سوخت مجزا و یکپارچه‌سازی سیستم‌ها، هزینه‌های صدور و نگهداری کارت‌های جداگانه را کاهش می‌دهد و فرآیند سوخت‌گیری را برای شهروندان ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند.

۴. توزیع عادلانه‌تر یارانه سوخت

این طرح امکان توزیع عادلانه‌تر یارانه سوخت را فراهم می‌کند و با شفاف‌سازی مصرف، زمینه برای هدفمندتر کردن یارانه‌ها مهیا می‌شود.

زیرساخت‌های فنی؛ آماده‌سازی و الزامات

عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، با اشاره به اینکه تمامی اصلاحات لازم نرم‌افزاری بوده و نیازی به تغییر سخت‌افزار در جایگاه‌های سوخت نیست، تأکید کرده است که به محض دریافت دستورالعمل اجرایی از سوی وزارت اقتصاد، امکان پیاده‌سازی فوری طرح وجود دارد.

یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، اعلام کرده است که طرح تا پایان تیرماه در تعدادی از جایگاه‌های منتخب تهران اجرا می‌شود و در صورت موفقیت مرحله آزمایشی، از مردادماه دامنه اجرای آن افزایش خواهد یافت. در این مرحله، عملکرد فنی سامانه، میزان رضایت کاربران و پایداری زیرساخت‌ها به‌طور مستمر مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

چالش‌ها و ابهامات پیش‌روی طرح

با وجود ابلاغ رسمی مصوبه، چالش‌هایی نیز پیش‌روی اجرای کامل این طرح وجود دارد:

۱. هماهنگی بین‌دستگاهی

وزیر نفت پیش‌تر اعلام کرده بود که زیرساخت‌های اجرای این طرح آماده است، اما نیاز به همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی دارد. اکنون با ابلاغ رسمی مصوبه، این همکاری باید عملیاتی شود.

۲. الزامات قانونی

این طرح که در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ پیش‌بینی شده بود， در بودجه ۱۴۰۵ نیز تمدید شده است. با این حال، اجرای کامل آن نیازمند همکاری همه دستگاه‌های ذی‌ربط و رفع موانع اجرایی است.

۳. کارت سوخت حذف نمی‌شود

بر اساس تأکید مسئولان، کارت‌های سوخت فعلی حذف نخواهند شد؛ بلکه کارت بانکی فقط به ابزاری برای مدیریت و بهره‌برداری از سهمیه تبدیل می‌شود. این موضوع می‌تواند نگرانی‌های برخی کاربران را کاهش دهد.

گامی در مسیر تحول دیجیتال انرژی

طرح اتصال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های تحول دیجیتال در حوزه انرژی کشور محسوب می‌شود. این طرح با هدف شفاف‌سازی، هوشمندسازی و مدیریت بهینه مصرف سوخت طراحی شده و می‌تواند زمینه‌ساز اصلاحات ساختاری در نظام توزیع و یارانه‌های انرژی شود.

با اجرای موفق این طرح، نه تنها هزینه‌های مازاد کاهش می‌یابد، بلکه شفافیت در توزیع سوخت افزایش یافته و امکان مدیریت هوشمندانه‌تر بر مصرف انرژی فراهم می‌شود. با این حال، موفقیت نهایی این طرح در گرو همکاری همه‌جانبه دستگاه‌های اجرایی و رفع موانع فنی و اداری باقی‌مانده است.