به گزارش اکو تحلیل-وارن بافت بیش از دو دهه پیش در مصاحبه‌ای با مجله فورچون، یک معیار ساده اما هوشمندانه برای سنجش ارزش‌گذاری بازار معرفی کرد. گفت که این نسبت، «احتمالاً بهترین معیار سنجش ارزش‌گذاری در هر لحظه» است. حالا همان شاخص، عددی را نشان می‌دهد که حتی خود بافت هم شاید باورش نمی‌شد: بیش از ۲۳۰ درصد.

این شاخص که حالا به نام خودش معروف شده، کاری ساده انجام می‌دهد: ارزش کل بازار سهام آمریکا را با اندازه‌ی اقتصاد این کشور مقایسه می‌کند. اگر این نسبت در محدوده‌ی ۷۰ تا ۸۰ درصد باشد، یعنی سهام ارزان است و وقت خرید فرا رسیده. اگر به ۲۰۰ درصد نزدیک شود، یعنی شما در حال «بازی با آتش» هستید. این جمله‌ی معروف خود بافت است.

امروز این نسبت به حدود ۲۳۳ تا ۲۴۱ درصد رسیده است. یعنی ارزش بازار سهام آمریکا، بیش از دو برابر کل اقتصاد این کشور ارزش‌گذاری شده است. برای مقایسه، در اوج حباب دات‌کام در سال ۲۰۰۰، این رقم ۱۶۲.۶ درصد بود و بعد از آن، بازار حدود ۵۰ درصد ریزش کرد.

اما این بار، داستان کمی فرق دارد. بر خلاف سال ۲۰۰۰ که رشد بازار بر پایه‌ی رویاهای بی‌پشتوانه بود، این بار سودآوری شرکت‌ها واقعاً رشد کرده است. گلدمن ساکس پیش‌بینی می‌کند که سود هر سهم اس‌اندپی ۵۰۰ در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۴ درصد رشد کند و شاخص تا پایان سال به ۸۰۰۰ واحد برسد. سرمایه‌گذاری غول‌های فناوری در زیرساخت هوش مصنوعی نیز بی‌سابقه است و انتظار می‌رود امسال حدود ۷۵۴ میلیارد دلار هزینه کنند.

با این حال، چند نکته‌ی هشداردهنده وجود دارد. اول، تمرکز بازار به شدت بالا رفته است. ده شرکت بزرگ اس‌اندپی ۵۰۰، اکنون ۴۳ درصد از کل ارزش این شاخص را تشکیل می‌دهند. در سال ۲۰۰۰، این رقم حدود ۲۶ درصد بود. یعنی تنوعی که قرار بود در اس‌اندپی ۵۰۰ وجود داشته باشد، عملاً از بین رفته است. در عمل، این شاخص دیگر نماینده‌ی ۵۰۰ شرکت نیست؛ بلکه نماینده‌ی حدود ۱۰ شرکت بزرگ است.

دوم، رفتار خود بافت و شرکتش برکشایر هاتاوی، یک سیگنالِ سکوت اما قوی است. برکشایر در پایان سه‌ماهه‌ی اول ۲۰۲۶، با بیش از ۳۹۷ میلیارد دلار پول نقد و اوراق خزانه، بیشتر از هر زمان دیگری در تاریخش، روی دستش پول نگه داشته است. این شرکت برای بیش از سه سال متوالی، فروشنده‌ی خالص سهام بوده و در سه‌ماهه‌ی اول امسال، ۲۴ میلیارد دلار سهام فروخته و فقط ۱۶ میلیارد دلار خریداری کرده است. خود بافت در پاسخ به اینکه چرا پولش را خرج نمی‌کند، گفته است: «اگر بازار ۵ یا ۶ درصد ارزان‌تر شود… ما برای کسب ۵ یا ۶ درصد وارد بازار نمی‌شویم».

این الگو برای بافت جدید نیست. او در اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰، درست قبل از ترکیدن حباب دات‌کام، پول نقد جمع کرد و بعد از ریزش بازار، با خریدهای هوشمندانه‌اش، سودهای کلانی به دست آورد. قبل از بحران مالی ۲۰۰۸ نیز همین کار را کرد. شاید این بار هم، او نشانه‌ای از آنچه در راه است، دیده باشد. خودش یک بار گفته که سه بار در دوران مدیریتش، سهام برکشایر بیش از ۵۰ درصد ریزش کرده است. او می‌داند که بازارها چه شکلی می‌توانند باشند.

البته هیچ شاخصی کامل نیست. لورنس سوینکلز، استاد اقتصاد در دانشگاه اراسموس روتردام، معتقد است که شاخص بافت با وجود نقص‌هایش، همچنان یک ابزار ارزشمند باقی مانده است. او می‌گوید: «این شاخص مزیت ساده و شهودی بودن را دارد» و در تحقیقاتش نشان داده که سطوح بالای این شاخص، معمولاً با بازدهی‌های پایین‌تر در آینده همراه بوده است. با این حال، او هم تأکید می‌کند که عواملی مانند نرخ بهره‌ی پایین و رشد سودآوری شرکت‌ها، می‌توانند این نسبت را برای مدت‌ها بالا نگه دارند.

پس پیام شاخص بافت چیست؟ اینکه بازار لزوماً فردا سقوط نمی‌کند. اما اینکه ریسک در این سطح از قیمت‌ها، به شدت بالاست. و اینکه بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار تاریخ، با ۴۰۰ میلیارد دلار پول نقد، دارد از کنار این بازار عبور می‌کند.