اینترنت در زندگی ۸۹ درصد ایرانیان؛ یک زیرساخت حیاتی
به گزارش اکو تحلیل مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در اواخر خردادماه ۱۴۰۵، طرح سنجش نگرش کاربران دربارهٔ شبکههای اجتماعی و فناوریهای ارتباطی را به اجرا گذاشت. این نظرسنجی با جامعهٔ نمونه ۴,۰۶۰ نفر از کاربران اینترنت (برگزیده از میان ۴,۵۴۵ نفر از افراد بالای ۱۵ سال در مناطق شهری و روستایی کشور) به شیوهٔ مصاحبهٔ حضوری انجام شده است.
یافتهٔ کلیدی: در حال حاضر ۸۹.۳ درصد از جمعیت بالای ۱۵ سال کشور از اینترنت استفاده میکنند و سهم افراد غیرکاربر فقط ۱۰.۷ درصد است. این حجم از نفوذ، نشاندهندهٔ تبدیل شدن اینترنت به یک زیرساخت حیاتی و عمومی در سراسر کشور است.
اقتصاد دیجیتال و سفرهٔ مردم؛ وابستگی معیشتی ۵۵ درصد کاربران
بخش مهمی از این نظرسنجی به سنجش جایگاه اقتصاد دیجیتال در زندگی روزمرهٔ ایرانیان اختصاص داشته است. طبق یافتههای بهدستآمده:
| میزان وابستگی معیشت به اینترنت و شبکههای اجتماعی | درصد کاربران |
|---|---|
| زیاد و خیلی زیاد | ۲۰.۳٪ |
| متوسط | ۹.۳٪ |
| کم | ۲۵.۸٪ |
| هیچگونه وابستگی | ۴۳.۵٪ |
تحلیل: این آمار تأیید میکند که معیشت بیش از نیمی از کاربران اینترنت در ایران (۵۵.۴ درصد)، پیوندی مستقیم یا واسطهای با پایداری شبکه و ابزارهای ارتباطی دارد. بهعبارت دیگر، قطع یا اختلال در اینترنت، سفرهٔ بیش از ۴۰ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار میدهد.
نگاه امیدوارانه به اشتغالزایی دیجیتال
دیدگاه شهروندان نسبت به تأثیرات کلان پلتفرمهای اینترنتی بر اقتصاد کشور بهشدت امیدوارکننده است:
| باور | درصد |
|---|---|
| کسبوکارهای اینترنتی فرصتهای شغلی جدید خلق میکنند | ۵۸٪ |
| بهبود و افزایش رفاه مردم | ۴۵٪ |
| افزایش درآمدهای دولت | ۳۰.۲٪ |
| کاهش هزینههای دولت | ۱۹.۲٪ |
| نگران کاهش فرصتهای شغلی سنتی | ۱۷.۱٪ |
تحلیل: فقط ۱۷.۱ درصد از کاربران نگران کاهش فرصتهای شغلی سنتی بر اثر توسعهٔ این فناوریها هستند. این رقم پایین، نشاندهندهٔ پذیرش اجتماعی بالای اقتصاد دیجیتال و اعتقاد به همافزایی آن با مشاغل سنتی است.

خرید آنلاین و تاکسیهای اینترنتی؛ پرمخاطبترین خدمات دیجیتال
بررسی الگوهای رفتاری جامعه در یک سال گذشته نشان میدهد که خدمات بومی حوزهٔ اقتصاد دیجیتال به عمق زندگی روزمرهٔ مردم نفوذ کرده است:
| خدمات دیجیتال | درصد کاربران |
|---|---|
| خرید آنلاین و اینترنتی | ۵۷.۱٪ |
| حملونقل آنلاین (اسنپ و تپسی) | ۵۵.۵٪ |
| آموزش مجازی | ۳۷.۹٪ |
| رزرو بلیط، هتل و بومگردی | ۱۷.۹٪ |
| خدمات نظافت و تعمیرات منزل | ۸.۹٪ |
در مجموع، ۲۷.۶ درصد از پاسخگویان صراحتاً اعلام کردهاند که پلتفرمهای بزرگ داخلی نظیر اسنپ، تپسی، دیجیکالا و فیلیمو به میزان «زیاد یا خیلی زیاد» گرهگشای نیازهای معیشتی و رفاهی روزمرهٔ آنها هستند.

تحلیل اکو تحلیل
| درس | پیام برای فعالان اقتصادی و سیاستگذاران |
|---|---|
| اینترنت، زیرساخت حیاتی اقتصاد کشور | با نفوذ ۸۹.۳ درصدی اینترنت و وابستگی معیشتی ۵۵.۴ درصد کاربران، اینترنت دیگر یک «خدمت لوکس» نیست، بلکه زیرساختی حیاتی مانند آب و برق محسوب میشود. هرگونه اختلال در این شبکه، میتواند تأثیر مستقیم بر معیشت بیش از نیمی از جمعیت فعال کشور داشته باشد |
| اقتصاد دیجیتال؛ موتور جدید اشتغالزایی | باور ۵۸ درصدی مردم به خلق فرصتهای شغلی جدید توسط کسبوکارهای اینترنتی، نشاندهندهٔ پذیرش اجتماعی و اعتماد عمومی به این حوزه است. این موضوع میتواند سیاستگذاران را به سمت حمایت بیشتر از پلتفرمهای دیجیتال سوق دهد |
| خدمات حملونقل و خرید آنلاین؛ پیشرانهای اقتصاد دیجیتال | استقبال بیش از ۵۵ درصدی از تاکسیهای اینترنتی و خرید آنلاین، نشان میدهد که این دو حوزه، مهمترین پنجرههای ورود اقتصاد دیجیتال به زندگی روزمره هستند. سرمایهگذاری در این حوزهها و رفع موانع آنها میتواند اثر چندبرابری بر رشد اقتصاد دیجیتال داشته باشد |
| اعتماد به پلتفرمهای داخلی؛ سرمایهای ارزشمند | ۲۷.۶ درصد کاربران، پلتفرمهای داخلی را «گرهگشای نیازهای روزمره» میدانند. این اعتماد، سرمایهای راهبردی است که باید با ارتقای کیفیت خدمات و شفافیت حفظ و تقویت شود |
| آموزش مجازی در مسیر رشد | با وجود افت نسبی پس از دوران کرونا، همچنان ۳۷.۹ درصد کاربران از آموزش مجازی استفاده میکنند. این رقم نشان میدهد که آموزش الکترونیکی بهعنوان یک عادت پایدار در جامعه نهادینه شده است |
نکتهٔ کلیدی: نظرسنجی ایسپا تصویر روشنی از جایگاه بیبدیل اینترنت و اقتصاد دیجیتال در زندگی روزمرهٔ ایرانیان ترسیم میکند. نفوذ ۸۹.۳ درصدی، وابستگی معیشتی ۵۵.۴ درصدی، و خوشبینی ۵۸ درصدی به اشتغالزایی دیجیتال، سه رکن این تصویر هستند. خرید آنلاین و تاکسیهای اینترنتی با اقبال بیش از ۵۵ درصدی، بهعنوان موتورهای محرک اقتصاد دیجیتال عمل میکنند. برای سیاستگذاران، پیام روشن است: حمایت از زیرساختهای اینترنت و پلتفرمهای داخلی، نه یک گزینه، که یک ضرورت اقتصادی برای حفظ معیشت و اشتغال کشور است.































Sunday, 2 August , 2026