به گزارش اکو تحلیل روند صعودی قیمت بنزین سوپر وارداتی در بورس انرژی با شتاب بیشتری ادامه یافته است. بر اساس اعلام تابلوی عرضه بورس انرژی، روز چهارشنبه ۱۷ تیرماه ۱۴۰۵، محموله‌ای ۲۴۰ هزار لیتری از این فرآورده با نرخ هر لیتر ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان عرضه می‌شود. این رقم نسبت به آخرین معامله (۸ تیرماه با نرخ ۷۹,۸۰۰ تومان) جهشی ۵ هزار تومانی را نشان می‌دهد و هم‌زمان حجم عرضه نیز دو برابر شده است.

افزایش قیمت ۱۲ هزار تومانی بنزین سوپر از ابتدای سال

بررسی روند قیمتی بنزین سوپر در سال ۱۴۰۵ نشان‌دهنده رشد مداوم این فرآورده است. در حالی که اولین عرضه سال در ۸ فروردین با قیمت ۷۲,۸۰۰ تومان انجام شد، قیمت در ۲۳ اردیبهشت بدون تغییر ماند، اما از ۸ تیر جهش ۷ هزار تومانی را تجربه کرد و به ۷۹,۸۰۰ تومان رسید. اکنون در فاصله تنها ۹ روز، نرخ جدید ۸۴,۶۰۰ تومانی ثبت شده است. مجموعاً از ابتدای سال تاکنون، قیمت بنزین سوپر حدود ۱۲ هزار تومان (معادل ۱۶ درصد) رشد داشته است.

ناترازی بنزین؛ ریشه اصلی افزایش قیمت

کارشناسان صنعت پالایش و پخش معتقدند افزایش قیمت بنزین سوپر در بورس انرژی، ریشه در ناترازی عمیق بنزین در کشور دارد. بر اساس برآوردها، متوسط ناترازی بنزین در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۵ میلیون لیتر در روز خواهد بود. مصرف روزانه بنزین کشور نیز پیش‌بینی می‌شود به حدود ۱۳۷ میلیون لیتر برسد، در حالی که ظرفیت پالایشی فعلی پاسخگوی این حجم تقاضا نیست.

این ناترازی به معنای وابستگی روزافزون به واردات بنزین است. بنزین سوپر به‌عنوان محصولی با کیفیت بالا و مناسب خودروهای مدرن، عمدتاً از طریق واردات و با ارز آزاد تأمین می‌شود و قیمت آن مستقیماً تحت تأثیر نرخ ارز و هزینه‌های جهانی قرار دارد. بودجه سال ۱۴۰۵ نیز درآمد حاصل از فروش بنزین وارداتی با نرخ ۶۰ تا ۷۵ هزار تومان را پیش‌بینی کرده بود که قیمت‌های فعلی در بورس از این محدوده نیز فراتر رفته است.

تفاوت ۸۳ هزار تومانی بنزین سوپر با بنزین معمولی

در حالی که بنزین معمولی با نرخ یارانه‌ای حدود ۱,۵۰۰ تومان در جایگاه‌ها عرضه می‌شود، قیمت بنزین سوپر در بورس انرژی به ۸۴,۶۰۰ تومان رسیده است. این فاصله عظیم قیمتی نشان می‌دهد:

• بنزین سوپر یک کالای لوکس با کیفیت بالا است که عمدتاً از مسیر واردات تأمین می‌شود.

• قیمت آن بر اساس نرخ ارز آزاد و هزینه‌های واقعی واردات تعیین می‌شود.

• افزایش قیمت بنزین سوپر، هشداری است درباره هزینه واقعی تأمین سوخت در صورت حذف تدریجی یارانه‌ها.

عوامل کلیدی افزایش قیمت بنزین سوپر

۱. ناترازی عرضه و تقاضا: مصرف روزانه ۱۳۷ میلیون لیتر در مقابل تولید ناکافی پالایشگاه‌ها
۲. وابستگی به واردات: بنزین سوپر عمدتاً وارداتی است و با ارز آزاد تأمین می‌شود
۳. افزایش نرخ ارز: رشد نرخ دلار به طور مستقیم قیمت تمام‌شده واردات را بالا می‌برد
۴. رشد تقاضا: افزایش شمار خودروها و مصرف سرانه، فشار بر بازار را تشدید کرده است
۵. افزایش هزینه‌های جهانی: قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی روند صعودی داشته است
۶. مکانیزم کشف قیمت در بورس: عرضه در بورس انرژی، قیمت‌های واقعی‌تر و نزدیک به هزینه تمام‌شده را نمایان می‌کند

رشد دو برابری حجم عرضه؛ نشانه‌ای از تقاضای بالا

نکته قابل توجه در عرضه فردا، دو برابر شدن حجم بنزین سوپر عرضه‌شده است. در حالی که آخرین عرضه در ۸ تیرماه ۱۲۰ هزار لیتر بود، محموله جدید ۲۴۰ هزار لیتر است. این افزایش حجم در کنار رشد قیمت، نشان‌دهنده تقاضای بالای بازار برای این فرآورده است و حاکی از آن است که بازار همچنان تشنه عرضه‌های جدید است و فشار قیمتی ادامه‌دار خواهد بود.

جمع‌بندی؛ مسیر قیمت بنزین سوپر به کجا می‌رود؟

کارشناسان معتقدند شفاف‌سازی قیمت‌ها از بستر بورس انرژی می‌تواند به تعادل عرضه و تقاضا و همچنین مدیریت بهینه واردات و توزیع این فرآورده باکیفیت کمک کند. اما تا زمانی که ناترازی بنزین در کشور به‌عنوان یک مسئله ساختاری حل نشود، روند صعودی قیمت بنزین سوپر ادامه‌دار خواهد بود.

با توجه به افزایش دو برابری حجم عرضه در کنار رشد قیمت، به نظر می‌رسد بازار همچنان با تقاضای قابل‌توجهی برای بنزین سوپر مواجه است و روند افزایشی قیمت آن تا زمانی که ناترازی بنزین مرتفع نشود، ادامه خواهد یافت.