به گزارش اکو تحلیل صنعت گیاهان دارویی امروز از یک فعالیت سنتی و محلی به یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد کشاورزی و سلامت جهان تبدیل شده است. استان اصفهان با وجود اقلیم خشک و نیمه‌خشک، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه این بخش دارد و در سال‌های اخیر با صادرات حدود سه میلیون دلاری گیاهان دارویی، گام‌های مؤثری در مسیر توسعه این صنعت برداشته است.

ظرفیت‌های اصفهان در تولید گیاهان دارویی

ایران به دلیل تنوع اقلیمی، یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان از نظر ذخایر گیاهان دارویی به شمار می‌رود. استان اصفهان نیز با وجود هزاران گونه گیاهی که بخشی از آن‌ها بومی کشور است، ظرفیت کم‌نظیری برای توسعه این صنعت فراهم کرده است.

احمدرضا رئیس‌زاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان، با اشاره به ظرفیت صادراتی گیاهان دارویی استان گفت: سال گذشته یک هزار و ۳۲۳ تن انواع گیاهان دارویی و فرآورده‌های مرتبط به ارزش سه میلیون دلار از استان به بیش از ۴۰ کشور جهان صادر شد.

عمده اقلام صادراتی استان شامل موارد زیر است:

• موسیر

• گلاب و عرقیات گیاهی

• اسانس‌ها

• گلرنگ، ترخون، پنیرک

• گل گاوزبان، نعناع، میوه نسترن

هدف‌گذاری توسعه یک هزار هکتاری مزارع گیاهان دارویی

رئیس‌زاده با اشاره به توسعه سطح زیر کشت گیاهان دارویی در استان اصفهان اظهار داشت: سال گذشته حدود ۷۵۰ هکتار به سطح زیر کشت گیاهان دارویی استان افزوده شد و بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، توسعه یک هزار هکتاری این محصولات در سال جاری هدف‌گذاری شده است.

شرایط آب و هوایی متنوع، تجربه کشاورزان و وجود مراکز علمی و تحقیقاتی، زمینه مناسبی برای کشت انواع گیاهان دارویی از جمله گل محمدی، آویشن، نعناع فلفلی، بابونه، رازیانه، زیره، اسطوخودوس و بادرنجبویه فراهم کرده است.

نقش گیاهان دارویی در اقتصاد و اشتغال‌زایی

کارشناسان بر این باورند که آینده این صنعت تنها در افزایش سطح زیر کشت خلاصه نمی‌شود و تکمیل زنجیره ارزش اهمیت بیشتری دارد. ایجاد واحدهای فرآوری، تولید اسانس، عصاره‌گیری، بسته‌بندی استاندارد، برندسازی، اخذ گواهی‌های بین‌المللی و توسعه صادرات، مهم‌ترین حلقه‌هایی است که می‌توانند ارزش افزوده این محصولات را چندین برابر افزایش دهد.

یکی دیگر از مزیت‌های صنعت گیاهان دارویی، اشتغال‌زایی گسترده آن است. از مرحله تولید نشا و کشت تا برداشت، خشک‌کردن، فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و صادرات، فرصت‌های شغلی متعددی ایجاد می‌شود که این ویژگی، توسعه گیاهان دارویی را به یکی از گزینه‌های مناسب برای رونق اقتصادی روستاها و جلوگیری از مهاجرت تبدیل کرده است.

ظرفیت ویژه شهرستان فریدن در تولید گیاهان دارویی

اکبر مردانی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان فریدن که یکی از اصلی‌ترین مناطق استان در زمینه تولید گیاهان دارویی است، اظهار داشت: توسعه کشت گیاهان دارویی از محورهای مهم تنوع‌بخشی به الگوی کشت، افزایش بهره‌وری اقتصادی و ارتقای درآمد بهره‌برداران است.

وی افزود: شهرستان فریدن به دلیل شرایط اقلیمی مناسب و ظرفیت‌های تولیدی مطلوب، از استعداد ویژه‌ای در کشت گیاهان دارویی برخوردار است و حمایت از تولیدکنندگان این بخش در راستای تحقق اهداف الگوی کشت، توسعه کشاورزی دانش‌بنیان و افزایش سهم محصولات صادرات‌محور با جدیت دنبال می‌شود.

حسین افشاری، رئیس اداره تولیدات گیاهی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان فریدن، با اشاره به اهمیت موسیر به عنوان یکی از گیاهان دارویی پرکاربرد، خاطرنشان کرد: در سال زراعی جاری حدود ۱۷۰ هکتار از اراضی شهرستان به کشت موسیر اختصاص یافته است که نقش مهمی در توسعه گیاهان دارویی، افزایش درآمد بهره‌برداران و ایجاد ارزش افزوده در بخش کشاورزی منطقه خواهد داشت.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه صنعت گیاهان دارویی

با وجود این ظرفیت‌ها، فعالان این حوزه معتقدند چالش‌هایی مانند خام‌فروشی، محدودیت صنایع فرآوری، کمبود سرمایه‌گذاری، ضعف در بازاریابی بین‌المللی، نوسان بازار و نبود نشان‌های شناخته شده، همچنان مانع توسعه کامل این صنعت در ایران و اصفهان است. رفع این موانع می‌تواند جایگاه ایران را در تجارت جهانی گیاهان دارویی به شکل محسوسی ارتقا دهد.

کارشناسان تأکید دارند که با توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری، رقم صادرات سه میلیون دلاری اصفهان می‌تواند چندین برابر افزایش یابد.