از صعود ۹,۰۰۰ واحدی تا سقوط ۴۰ درصدی؛ روایت یک حباب اهرمی

به گزارش اکو تحلیل بازار سهام کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ یکی از خشن‌ترین نوسانات تاریخ خود را تجربه کرد. شاخص KOSPI که در اوایل سال جاری تا سطح ۹,۰۰۰ واحد صعود کرده بود و امیدها برای رسیدن به ۱۰,۰۰۰ واحد را تقویت کرده بود، در کمتر از ۴۰ روز بیش از ۴۰ درصد ریزش کرد و تا سطح ۵,۲۶۲ واحد سقوط نمود.

اما آنچه این سقوط را از بحران‌های قبلی متمایز می‌کند، سرعت و عمق بی‌سابقه نوسانات است:

دو غول، یک شاخص، صفر بالشتک

ساختار شاخص KOSPI به‌گونه‌ای است که سامسونگ الکترونیکس و SK هاینیکس بیش از نیمی از وزن کل شاخص را تشکیل می‌دهند. این تمرکز افراطی به این معناست که سقوط این دو سهم، کل بازار را با خود به پایین می‌کشاند.

عملکرد بلندمدت این دو شرکت همچنان چشمگیر است سامسونگ از ابتدای ۲۰۲۵ بیش از چهار برابر و SK هاینیکس نزدیک به ده برابر رشد داشته‌اند اما این موفقیت‌های گذشته برای سرمایه‌گذارانی که در اوج وارد بازار شده‌اند، تسلی‌بخش نیست. تقریباً نیمی از سرمایه‌گذاران سامسونگ و نزدیک به ۷۰ درصد سرمایه‌گذاران SK هاینیکس در حال حاضر زیان‌ده هستند.

صندوق‌های اهرمی؛ شمشیر دو لبه‌ای که ۸۰ درصد برید

ریشه اصلی فاجعه در صندوق‌های اهرمی تک‌سهام نهفته است. کره جنوبی در ماه مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) صندوق‌هایی را راه‌اندازی کرد که بازدهی دو برابری از تغییرات روزانه سهام سامسونگ و SK هاینیکس ارائه می‌دادند.

مکانیسم مخرب این صندوق‌ها:

در زمان صعود، این صندوق‌ها با جذب نقدینگی، رشد سهام را تشدید می‌کنند. اما در زمان نزول، برای حفظ نسبت اهرم ثابت، ناچار به فروش اجباری سهام پایه هستند. این فروش‌های مکانیکی، همراه با تماس‌های مارجین و تصفیه‌های اجباری، یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند: «ریزش – فروش اجباری – ریزش بیشتر».

بر اساس داده‌های گلدمن ساکس، دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های اهرمی کره از ۵۳۰ میلیارد دلار در اوج به ۲۴۰ میلیارد دلار کاهش یافته است. با این حال، سهم معاملات این صندوق‌ها از حجم معاملات روزانه سامسونگ و SK هاینیکس همچنان ۱۱.۴ درصد است——رقمی که به‌مراتب بالاتر از استانداردهای بازار آمریکاست (در آمریکا، این نسبت برای سنگین‌وزن‌هایی مانند انویدیا و تسلا تنها ۰.۴ درصد است).

سرمایه‌گذاران خرد؛ از حماسه خرید تا فرار دسته‌جمعی

تحریک‌شده توسط تعهدات اصلاحی رئیس‌جمهور لی جه‌میونگ و ظهور صندوق‌های اهرمی، سرمایه‌گذاران خرد کره‌ای بین ماه مه و ژوئن بیش از ۷۸ تریلیون وون (۵۴.۲ میلیارد دلار) سهام KOSPI خریداری کردند.

اما پس از سقوط تیرماه، همین سرمایه‌گذاران در روز ۳۱ ژوئیه——که شاخص ۱۸ درصد رشد کرد——بزرگ‌ترین فروش خالص تاریخی خود را ثبت کردند.

صدای سرمایه‌گذاران خرد:

• یک سرمایه‌گذار ۳۰ ساله اهل سئول که برای اولین بار در ماه مه وارد بازار شده بود، گفت: «دیگر در بازار سهام کره سرمایه‌گذاری نمی‌کنم»

• یک سرمایه‌گذار ۴۰ ساله که ۵۰ میلیون وون در برابر خانه‌اش قرض گرفته بود تا سهام بخرد، دولت را به تبدیل بازار به «کازینو» متهم کرد

• در شبکه‌های اجتماعی، هشتگ‌هایی مانند  (تماس مارجین)،  (تصفیه اجباری) و (زیان سنگین صندوق اهرمی) پرطرفدار شد

داده‌های کلیدی:

واکنش نظارتی؛ دیر اما قاطع

نهادهای نظارتی کره جنوبی که در ابتدا راه‌اندازی صندوق‌های اهرمی را تأیید کرده بودند، پس از افزایش بی‌سابقه نوسانات، به سرعت وارد عمل شدند:

۱. توقف پذیرش صندوق‌های اهرمی جدید (اواسط تیر)
صدور مجوز برای صندوق‌های اهرمی تک‌سهام جدید تا اطلاع ثانوی متوقف شد.

۲. افزایش حداقل سرمایه مورد نیاز (از ۳۱ تیر)
سرمایه‌گذاران خرد برای خرید یا افزایش موقعیت در صندوق‌های اهرمی، باید حداقل ۳,۰۰۰ وون نقد در حساب خود داشته باشند——افزایش از ۱,۰۰۰ وون قبلی. همچنین سهام، صندوق‌های عادی و اوراق قرضه دیگر به عنوان وثیقه پذیرفته نمی‌شوند.

۳. اقدامات تکمیلی در دست بررسی

• سقف سرمایه‌گذاری برای هر سرمایه‌گذار

• الزام به انجام معاملات شبیه‌سازی‌شده قبل از ورود به این صندوق‌ها

• افزایش هزینه‌های معاملاتی برای معاملات بیش‌ازحد

کره؛ ترموستات جدید بازارهای جهانی

بحران بازار کره دیگر یک رویداد محلی نیست. همان‌طور که مجله فورچون گزارش داده است، KOSPI به یکی از نوسان‌پذیرترین شاخص‌های بزرگ جهان تبدیل شده و به یک شاخص پیش‌نگر برای بازار سهام آمریکا و صنعت نیمه‌هادی تبدیل گردیده است.

همبستگی KOSPI با ناسداک: ضریب همبستگی ۶۰ روزه بین KOSPI و نزدک ۱۰۰ به ۰.۴۶ رسیده——نزدیک به بالاترین سطح دو سال اخیر و تقریباً سه برابر میانگین پنج ساله (۰.۱۶). یک مدیر پرتفوی در لندن گفته است: «ما همه سرمایه‌گذار کرهای هستیم».

تحلیل اکو تحلیل

چشم‌انداز؛ آیا طوفان تمام شده است؟

تحلیلگران نسبت به پایان کامل بحران خوش‌بین نیستند:

• هشدار گلدمن ساکس: «ریسک‌های دنباله‌دار (tail risks) در فرآیند کاهش اهرم همچنان باقی است»

• هشدار هوآتای سکیوریتیز: «تا اواسط مرداد و اجرای کامل قوانین جدید، بازار کره در نوسان بالا باقی خواهد ماند. بازار وارد مراحل پایانی پاک‌سازی ریسک شده است»

• چالش بنیادین: سوال اساسی این است: «آیا قیمت حافظه به اوج رسیده یا این فقط یک تنفس است؟»

نکته کلیدی: سقوط ۴۰ درصدی KOSPI در ۴۰ روز و نابودی ۲,۸۰۰ تریلیون وون ارزش بازار معادل کل تولید ناخالص داخلی سالانه کره یکی از بزرگ‌ترین درس‌های تاریخ بازارهای مالی در سال ۲۰۲۶ است. این بحران نشان داد که ترکیب تمرکز سبد، صندوق‌های اهرمی، وام‌های حاشیه و رفتار گلّه‌ای می‌تواند در کمتر از دو ماه، یک بازار «داغ» را به جهنم تبدیل کند. برای سرمایه‌گذاران ایرانی، پیام روشن است: تنوع‌بخشی، پرهیز از اهرم و مدیریت ریسک، سه اصل فراموش‌نشدنی در هر بازاری از سئول تا تهران هستند. همانطور که جسی لیورمور، معامله‌گر افسانه‌ای، نوشته است: «بازی به من یاد داد… و در این آموزش از عصا دریغ نکرد».