عملکرد یک‌ساله صنعت ساختمان؛ عرضه ۶۵۰ هزار واحد با نقش پررنگ بخش خصوصی

به گزارش اکوتحلیل حبیب‌اله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، جمعه (۳۰ مرداد ۱۴۰۵) در مراسم اختتامیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان، با اعلام اینکه آمار عرضه مسکن حاصل عملکرد بخش خصوصی، نهادهای عمومی و دولت بوده است، گفت: در سال گذشته، حدود ۶۵۰ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی جدید به بازار مسکن عرضه شد.

وی با تأکید بر نقش کلیدی بخش خصوصی در این حوزه افزود: فقط حدود ۲۵۰ هزار واحد از این تعداد از تسهیلات بانکی استفاده کردند و بقیه——حدود ۴۰۰ هزار واحد——با اتکا به سرمایه‌های بخش خصوصی ساخته شد. همچنین رشد اقتصادی بخش ساختمان در سال گذشته به ۱.۴ درصد رسید و از رشد اقتصاد کلان کشور سبقت گرفت.

رقابتی‌ترین بخش اقتصاد؛ نقش پررنگ بخش خصوصی

طاهرخانی اظهار داشت: صنعت ساختمان و صنایع وابسته به آن، یکی از رقابتی‌ترین بخش‌های اقتصاد کشور هستند و انحصار چندانی در آنها وجود ندارد. یکی از دلایلی که تاب‌آوری این صنعت را تضمین می‌کند، همین رقابتی بودن آن است.

وی افزود: صنعت ساختمان عموماً بر دوش بخش خصوصی است. با وجود تلاش‌های دولت‌ها برای اختصاص سهمی از بخش ساختمان و حتی تولید و عرضه مسکن، در هیچ سالی بیش از ۱۰ درصد تولید و عرضه مسکن را به خود اختصاص نداده‌اند.

بازار بزرگ نوسازی و بهسازی؛ فرصتی مغفول‌مانده

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تغییر رویکرد این صنعت در دهه‌های آینده گفت: حداقل در کشور ۳۲ میلیون واحد مسکونی وجود دارد که حجم قابل‌توجهی از آنها نیازمند مدرن‌سازی، به‌هنگام‌سازی و مقاوم‌سازی هستند.

وی ادامه داد: این یک بازار بسیار بزرگ برای صنعت ساختمان و نظام مهندسی کشور است. تمام ساختارهای ما برای احداث ساختمان‌های جدید شکل گرفته است، در حالی که بازار بزرگی در کنار آن وجود دارد که همین صنایع وابسته را حفظ کرده است.

طاهرخانی با اشاره به کاهش نیاز به ساخت جدید در دهه‌های آینده——به دلیل عبور از رشد جمعیتی بالا——تأکید کرد: صنعت ساختمان باید با رویکرد جدید، خود را مورد بازنگری قرار دهد. ورود حرفه‌ای‌ها به حوزه نوسازی و بهسازی، چشم‌انداز مهمی است که پیش روی این صنعت قرار دارد.

صنعتی‌سازی؛ مسیر کاهش هزینه و افزایش سرعت

وی با اشاره به ضرورت حرکت به سمت صنعتی‌سازی مسکن گفت: سهم صنعتی‌سازی در فرایند تولید و عرضه مسکن و ساختمان ما بسیار پایین است. صنعتی‌سازی هم می‌تواند سرعت ساخت را افزایش دهد و هم هزینه‌ها را کاهش دهد و امکان شکل‌گیری برندها را فراهم کند. این موضوعی است که قاعدتاً نیازمند همراهی بخش خصوصی است.

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی افزود: چارچوب‌ها و زمینه‌های آن در حال فراهم شدن است. امسال خوشبختانه انجمن‌ها خودشان آمدند و مجموعه اتاق تعاون نیز همراهی کرد و سالن خاصی در حوزه صنعتی‌سازی ساختمان راه‌اندازی و نوآوری‌ها در این بخش عرضه شد.

تغییر الگوی بازار؛ کاهش اقبال به لوکس‌سازی و واحدهای بزرگ

طاهرخانی با اشاره به تغییر برخی رویکردها و ضرورت‌ها در بخش مسکن و ساختمان مطابق با نیازهای روز، گفت: لوکس‌سازی دیگر جواب نمی‌دهد و مشتری خود را پیدا نمی‌کند. مجموع معاملات نشان می‌دهد واحدهای لوکس دیگر چندان امکان نقدشوندگی ندارند.

وی ادامه داد: در حال حاضر عمده تقاضای مسکن معطوف به واحدهای مسکونی با مساحت کمتر از ۸۰ مترمربع است. از آنجا که گردش سرمایه برای فعالان بخش ساختمان مهم و ضروری است، ورود به عرصه بزرگ‌متراژسازی و لوکس‌سازی برای سرمایه‌گذاران و سازندگان مسکن، بسیار پرریسک است.

ساختمان‌های آینده و ضرورت صرفه‌جویی در مصرف انرژی

طاهرخانی وجه دیگر تغییرات بازار را توجه به بهینه‌سازی مصرف انرژی دانست و اظهار کرد: ساختمان‌هایی در دهه‌های آتی مورد اقبال خواهند بود که معیارهای مربوط به صرفه‌جویی در مصرف انرژی در آنها رعایت شود. مسیری که کشور طی می‌کند، مسیر قابل‌تداومی در حوزه مصرف انرژی نخواهد بود. صنایعی که خودشان را زودتر با این بحث تطبیق دهند، قاعدتاً صنایع پیشرو خواهند بود.

مسکن استیجاری و اجاره‌داری حرفه‌ای؛ رویکرد جدید وزارتخانه

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی گفت: رویکرد جدیدی که در وزارت راه و شهرسازی به عنوان نسخه مؤثر تأمین مسکن کم‌درآمدها دنبال می‌شود، توجه به مسکن استیجاری و اجاره‌داری حرفه‌ای است.

وی افزود: سال‌ها بر این موضوع تأکید شده که همه مردم را مالک کنیم؛ قاعدتاً به‌خصوص در کلان‌شهرها و پایتخت، صرفه‌های ناشی از تجمع، اقتصاد مقیاس و دسترسی‌ها باعث شده که زمین در این شهرها خیلی گران شود و شرایط را برای اقشار متوسط و کم‌درآمد سخت کرده است.

طاهرخانی خاطرنشان کرد: دولت ناگزیر باید به سمت عرضه استیجار حرفه‌ای حرکت کند که آن را شروع کرده است و امیدواریم با حمایت بخش خصوصی، مجموعه نظام مالی و نظام تسهیلاتی، این حرکت به عنوان سیاستی پایدار تداوم یابد.

مسکن کارگران و بافت فرسوده در دستور کار

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی با اشاره به رویکردهای حمایتی دولت گفت: در کنار سایر برنامه‌ها و سیاست‌های حمایتی دولت در بخش مسکن، ساخت ۹۴ هزار واحد مسکن کارگران آغاز شده و زمین مسکونی به استعداد ساخت ۲۰۰ هزار واحد مسکونی کارگران نیز تأمین شده است.

وی همچنین به نوسازی بافت‌های فرسوده شهری اشاره کرد و گفت: هزینه‌های مربوط به توسعه‌های جدید شهری، هم برای ایجاد هویت شهری و هم برای ایجاد زیرساخت‌ها، بسیار گران تمام می‌شود. اما بافت‌های فرسوده شهری، ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در این حوزه استفاده شوند.

تحلیل اکو تحلیل

نکته کلیدی: 

بیست‌وششمین نمایشگاه صنعت ساختمان با پیام‌های کلیدی درباره تحول ساختاری این صنعت به پایان رسید. عرضه ۶۵۰ هزار واحد مسکونی با سهم ۶۲ درصدی بخش خصوصی بدون تسهیلات بانکی نشان از توان بالای سرمایه‌گذاری خصوصی در این صنعت دارد. با این حال، سه تغییر اساسی در افق پیش‌روی صنعت ساختمان قرار دارد: اول، کاهش نیاز به ساخت جدید و حرکت به سمت نوسازی ۳۲ میلیون واحد موجود؛ دوم، تغییر الگوی تقاضا از لوکس‌سازی به واحدهای زیر ۸۰ مترمربع؛ سوم، ضرورت صنعتی‌سازی و بهینه‌سازی انرژی برای حفظ رقابت‌پذیری. حرکت دولت به سمت مسکن استیجاری و اجاره‌داری حرفه‌ای نیز افق جدیدی برای سرمایه‌گذاری در این صنعت گشوده است. فعالان این حوزه که خود را با این تغییرات تطبیق دهند، در دهه آینده پیشرو خواهند بود.