به گزارش اکو تحلیل شرکت کانادایی GIT Coatings نسل تازه‌ای از پوشش‌های مبتنی بر گرافن را برای پروانه کشتی‌های تجاری معرفی کرده است. این محصول با نام XGIT-VORTEX روانه بازار شده و با هدف کاهش مصرف سوخت، افزایش راندمان و بهبود عملکرد زیست‌محیطی شناورها توسعه یافته است.

چالش پروانه‌های کشتی؛ زبری و رسوبات

پروانه کشتی اگر زبر یا پوشیده از رسوبات شود، سوخت بیشتری مصرف می‌کند. تجمع جلبک‌ها، صدف‌ها و سایر موجودات دریایی روی سطح پروانه، همراه با پدیده کاویتاسیون (تشکیل و انفجار حباب‌های بخار روی سطح) موجب کاهش راندمان رانش، افزایش مصرف سوخت و فرسایش تدریجی پره‌ها می‌شود. در روش‌های سنتی، برای بازیابی عملکرد، پروانه‌ها نیازمند صیقل‌کاری دوره‌ای هستند که هزینه‌بر و زمان‌بر است.

فناوری سه‌لایه XGIT-VORTEX؛ راهکاری برای حفظ عملکرد پایدار

شرکت GIT Coatings با بهره‌گیری از فناوری اختصاصی شبکه نانویی گرافنی آمفی‌فیلیک (Amphiphilic Graphene Nanonetwork یا AGN)، سامانه پوشش سه‌لایه XGIT‑VORTEX را طراحی کرده است. در این ساختار، هر لایه وظیفه مشخصی دارد:

این سامانه سه‌لایه به گونه‌ای طراحی شده که یکپارچگی پوشش را در طول چرخه تعمیرات اساسی (drydock cycle) حفظ کرده و از افت عملکرد پروانه جلوگیری کند.

عملکرد و مزایای کلیدی XGIT-VORTEX

بر اساس اعلام شرکت سازنده، استفاده از این پوشش گرافنی مزایای قابل‌توجهی به همراه دارد:

کاهش ۵ درصدی مصرف سوخت

صافی و تمیزی پایدار سطح پروانه، اصطکاک با آب را کاهش داده و راندمان انتقال انرژی را افزایش می‌دهد. این امر مستقیماً به کاهش مصرف سوخت تا ۵ درصد منجر می‌شود.

جلوگیری از چسبیدن رسوبات دریایی

لایه رهاساز رسوب (Foul-Release) از تجمع موجودات دریایی روی پروانه جلوگیری کرده و سطح را برای مدت طولانی صاف و تمیز نگه می‌دارد.

مقاومت در برابر کاویتاسیون

لایه میانی تقویت‌شده، تنش‌های ناشی از کاویتاسیون را جذب کرده و از آسیب به لبه‌ها و نوک پره‌ها جلوگیری می‌کند.

کاهش هزینه‌های نگهداری

با حفظ عملکرد پروانه در فاصله میان دو دوره تعمیرات اساسی، نیاز به صیقل‌کاری دوره‌ای کاهش یافته و هزینه‌های عملیاتی پایین‌تر می‌رود.

کمک به اهداف زیست‌محیطی

بهبود شاخص شدت کربن (CII) و کاهش هزینه‌های مرتبط با سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا (EU ETS) از دیگر مزایای این فناوری است.

تأییدیه لویدز رجیستر و عرضه در نمایشگاه Posidonia ۲۰۲۶

این محصول در جریان نمایشگاه دریایی Posidonia 2026 در آتن و در کنار مؤسسه معتبر لویدز رجیستر (Lloyd’s Register) رونمایی شد. مدیرعامل GIT Coatings، مو آلگرموزی، در این مراسم گفت:

«XGIT-VORTEX گام بعدی در مأموریت ما برای ارائه فناوری‌های پایدار و با عملکرد بالا به صنعت دریایی جهان است. با اولویت‌دادن مالکان کشتی‌ها به کارایی، کاهش انتشار و انعطاف‌پذیری عملیاتی، صنعت به سمت فناوری‌هایی حرکت می‌کند که حول عملکرد بلندمدت، پایداری و ارزش عملیاتی قابل‌اندازه‌گیری طراحی شده‌اند.»

اندی مک‌کران، مدیر ارشد رشد لویدز رجیستر نیز اظهار داشت که بخش دریایی همواره به دنبال فناوری‌های نوآورانه‌ای است که بتواند هم از کارایی عملیاتی و هم از اهداف پایداری حمایت کند.

استقبال گسترده صنعت کشتیرانی

شرکت GIT Coatings اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۲ تاکنون، پوشش‌های این شرکت روی حدود ۶۰۰ فروند کشتی و پروانه در بخش‌های مختلف حمل‌ونقل دریایی، از جمله نفتکش‌ها، کشتی‌های فله‌بر و سایر شناورهای تجاری، به کار گرفته شده‌اند.

از جمله مشتریان این فناوری می‌توان به OSG (Overseas Shipholding Group) اشاره کرد که پس از آزمایش‌های موفقیت‌آمیز، تصمیم به استفاده از پوشش گرافنی GIT روی هفت نفتکش اضافی گرفت. همچنین Stolt Tankers از نخستین شرکت‌هایی بود که این فناوری را در مقیاس گسترده بر روی پروانه بیش از ۴۰ کشتی خود به کار گرفت.

گرافن؛ ماده کلیدی در پوشش‌های پیشرفته دریایی

گرافن به دلیل استحکام مکانیکی بالا، مقاومت شیمیایی مناسب و ضریب اصطکاک پایین، در سال‌های اخیر به یکی از مواد پرکاربرد در توسعه پوشش‌های پیشرفته دریایی تبدیل شده است. ترکیب این ماده با فناوری‌های ضدچسبندگی، امکان تولید پوشش‌هایی را فراهم کرده که هم دوام بیشتری دارند و هم عملکرد هیدرودینامیکی تجهیزات دریایی را برای مدت طولانی حفظ می‌کنند.

شرکت GIT Coatings علاوه بر XGIT-VORTEX برای پروانه، محصول مکملی با نام XGIT-FORCE برای پوشش بدنه کشتی‌ها نیز عرضه کرده است که می‌تواند تا ۱۰ درصد در مصرف سوخت صرفه‌جویی ایجاد کند.

گامی به سوی کشتیرانی پایدار

معرفی XGIT-VORTEX در شرایطی انجام می‌شود که مالکان و بهره‌برداران کشتی‌ها بیش از گذشته به دنبال راهکارهایی برای کاهش مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند. افزایش راندمان سامانه رانش، یکی از سریع‌ترین و اقتصادی‌ترین روش‌ها برای دستیابی به این هدف به شمار می‌رود، زیرا وضعیت سطح پروانه تأثیر مستقیمی بر عملکرد هیدرودینامیکی کشتی دارد.

مقررات زیست‌محیطی بین‌المللی نیز صنعت کشتیرانی را به سمت استفاده از فناوری‌های کمک‌مصرف سوق داده است. پوشش XGIT-VORTEX با حفظ عملکرد پروانه در طول چرخه تعمیرات اساسی، راهکاری عملی برای کاهش هزینه‌های عملیاتی و کمک به تحقق اهداف جهانی کاهش انتشار کربن و توسعه حمل‌ونقل دریایی پایدار ارائه می‌دهد.