به گزارش اکو تحلیل فرخ طایراو، نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ایران، در کارگاه آغازین پروژه «توانمندسازی جوامع محلی برای حفاظت و توسعه ذخایر ژنتیکی دام‌های بومی در معرض خطر در شمال‌غرب ایران»، بر نقش حیاتی نژادهای بومی دام در ایجاد نظام‌های غذایی تاب‌آور و مقابله با چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی و کاهش تنوع زیستی تأکید کرد.

گنجینه‌های ژنتیکی در خطر؛ از شتر دوکوهانه تا بز مرخز

طایراو با اشاره به اینکه شمال‌غرب ایران زیستگاه نژادهای ارزشمندی چون شتر دوکوهانه، گاو سرابی، بز مهابادی و بز مرخز است، این نژادها را بخش مهمی از تنوع زیستی کشاورزی کشور دانست که علاوه بر تأمین معیشت، در حفظ هویت فرهنگی و افزایش تاب‌آوری جوامع روستایی و عشایری نقشی اساسی ایفا می‌کنند.

وی با استناد به آخرین ارزیابی‌های فائو هشدار داد: «از بیش از ۸۸۰۰ نژاد دام بومی و فرامرزی شناسایی‌شده در جهان، بیش از ۷۰ درصد در معرض خطر انقراض قرار دارند. این آمار ضرورت اجرای فوری برنامه‌های حفاظتی و حمایت هدفمند از دامدارانی را که همچنان از این ذخایر ارزشمند نگهداری می‌کنند، بیش از پیش آشکار می‌سازد.»

برنامه ۱۸ ماهه برای نجات ذخایر ژنتیکی

نماینده فائو در ایران، حفاظت پایدار را بدون مشارکت فعال جوامع محلی غیرممکن خواند و تصریح کرد: این پروژه ۱۸ ماهه، توانمندسازی جوامع محلی را در کانون رویکرد خود قرار داده است. در این طرح، برنامه‌های اصلاح نژاد مبتنی بر مشارکت جوامع محلی، ثبت شجره و عملکرد دام‌ها و حفاظت از مواد ژنتیکی اجرا خواهد شد.

طایراو از سرمایه‌گذاری در زمینه احیای مراتع، تقویت واحدهای فرآوری شیر و الیاف موهر و ارائه آموزش‌های گسترده برای دامداران و کارشناسان فنی خبر داد و افزود: «اقداماتی برای توسعه زنجیره‌های ارزش و ایجاد فرصت‌های جدید بازار برای محصولات حاصل از نژادهای بومی انجام خواهد شد تا به افزایش درآمد و تاب‌آوری اقتصادی جوامع روستایی کمک شود.»

تمرکز ویژه بر توانمندسازی زنان روستایی

یکی از ویژگی‌های برجسته این پروژه، تمرکز ویژه بر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی است. طایراو در این باره گفت: «زنان در مناطق هدف، نقشی اساسی در سیستم‌های تولید دام دارند. این پروژه از طریق حمایت از واحدهای فرآوری، توسعه زنجیره‌های ارزش و اجرای برنامه‌های هدفمند، درصدد تقویت مشارکت اقتصادی و نقش رهبری زنان روستایی و همزمان حمایت از حفاظت پایدار از نژادهای بومی دام است.»

این برنامه بر پایه تجربیات موفق پیشین فائو در ایران، از جمله پروژه‌های حفاظت از شتر دوکوهانه و ارائه خدمات نوآورانه دامپزشکی و تولیدمثلی سیار برای دامداران عشایری، طراحی شده و دامنه اقدامات حفاظتی را به چندین نژاد بومی گسترش می‌دهد. این پروژه همچنین در راستای اهداف «سال بین‌المللی مراتع و دامداران ۲۰۲۶» قرار دارد که نقش حیاتی جوامع دامدار را در حفاظت از تنوع زیستی، تأمین امنیت غذایی و مدیریت پایدار اکوسیستم‌ها به رسمیت می‌شناسد.