اکو تحلیل- جنگی که قرار بود «برق‌آسا» باشد، حالا به سناریویی برای یک آتش‌بس شکننده بدل شده است. فایننشال‌تایمز در گزارشی تحلیلی، ابعاد پیدا و پنهان درگیری نظامی میان ایران و محور آمریکا-اسرائیل را بررسی کرده و از اختلال بی‌سابقه در تجارت جهانی، خسارت‌های نجومی به زیرساخت‌های منطقه و سرازیر شدن هزینه‌های سنگین به جیب شهروندان عادی از کالیفرنیا تا مانیل پرده برداشته است.

به گزارش اکو تحلیل روزنامه فایننشال‌تایمز در گزارشی اختصاصی، روایتی از جنگی را به تصویر کشیده که از ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۴۰۴) با حمله هماهنگ آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد. هدف، اجرای یک «عملیات برق‌آسا و غافلگیرکننده» بود، اما ورق به سرعت برگشت.

به نوشته این روزنامه انگلیسی، ایران با شلیک انبوه موشک‌ها و پهپادها در گستره خاورمیانه، معادله را تغییر داد و عملاً هیچیک از طرفین نتوانستند به یک «پیروزی قاطع» دست یابند. در این میان، غیرنظامیان بیشترین هزینه را پرداختند؛ هزاران کشته در ایران و لبنان و تبعات اقتصادی که حالا دامنه‌اش از خاورمیانه فراتر رفته و تنگه استراتژیک هرمز را به گلوگاهی قفل‌شده برای انرژی جهان تبدیل کرده است.

بر اساس این گزارش، دیروز آمریکا و ایران بر سر تمدید آتش‌بس و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی به توافق رسیدند و انتظار می‌رود تفاهم‌نامه رسمی این توافق، جمعه ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) در سوئیس به امضا برسد.

همسایگان در خط مقدم آتش؛ قبض ۵۸ میلیارد دلاری تعمیرات

برخلاف تنش‌های پیشین، این‌بار بخش عمده حملات تلافی‌جویانه ایران متوجه همسایگان عرب حاشیه خلیج فارس بود؛ کشورهایی که میزبان پایگاه‌های حیاتی آمریکا هستند. امارات متحده عربی به عنوان نزدیک‌ترین هم‌پیمان منطقه‌ای آمریکا و اسرائیل، بیشترین سهم را از این حملات داشت و ۴۵ درصد از حملات ایران به کشورهای منطقه، این کشور را هدف قرار داد. کویت و بحرین نیز که میزبان تأسیسات نظامی آمریکا هستند، از اوایل آوریل در تیررس تبادل آتش قرار گرفتند.

گروه تحقیقاتی «ریستاد انرژی» برآورد کرده که هزینه ترمیم زیرساخت‌های انرژی آسیبدیده کشورهای حاشیه خلیج فارس در فاصله اواخر فوریه تا اوایل آوریل، رقمی معادل ۵۸ میلیارد دلار خواهد بود.

خسارت ۲۷۰ میلیارد دلاری برای ایران؛ از پل‌ها تا کارخانه‌های فولاد

فایننشال‌تایمز در بخش دیگری از گزارش خود به عمق خرابی‌ها در ایران پرداخته و نوشته است: «آمریکا و اسرائیل هزاران هدف را در سراسر ایران منهدم کردند. آثار این حملات که فراتر از اهداف نظامی، زیرساخت‌های غیرنظامی از جمله پل‌ها، کارخانه‌های فولاد و به‌تازگی دو تأسیسات ذخیره آب را نشانه رفته، سال‌ها باقی خواهد ماند.»
برآورد دولت ایران از خسارت اقتصادی تنها ۶ هفته نخست جنگ، حدود ۲۷۰ میلیارد دلار است؛ رقمی تقریباً برابر با کل تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی‌شده کشور در سال جاری.

طعم تلخ جنگ در باک خودروهای آمریکایی

در آن سوی آتلانتیک، مقامات پنتاگون اواسط ماه مه هزینه این جنگ را برای آمریکا ۲۹ میلیارد دلار اعلام کردند. اندیشکده «امریکن انترپرایز» این رقم را برای زمان آتش‌بس آوریل، بین ۲۵ تا ۳۴ میلیارد دلار تخمین زده است. اما شهروندان آمریکایی این هزینه را به‌طور روزمره در جایگاه‌های سوخت حس کرده‌اند: میانگین قیمت هر گالن بنزین از ۲.۹ دلار پیش از جنگ به ۴ دلار جهش کرده و در کالیفرنیا به ۶ دلار رسیده است.

تنگه هرمز از کار افتاد؛ آسیا در شوک نفتی

مسدود شدن تنگه هرمز توسط ایران، ضربه مهلکی به اقتصاد جهانی وارد کرد. طبق داده‌های «لوید لیست»، تردد کشتی‌های تجاری در این گذرگاه حیاتی به شدت سقوط کرد و تنها ۱۲۷ کشتی در فاصله ۱۸ مه تا ۷ ژوئن از این مسیر عبور کردند (در شرایط عادی روزانه ۱۰۰ کشتی). قاره آسیا به عنوان بزرگ‌ترین مشتری نفت خاورمیانه، بیشترین آسیب را متحمل شد. ویتنام به نفت آمریکا و نیجریه روی آورد، فیلیپین وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرد و برای نخستین بار طی پنج سال از روسیه نفت خرید و سریلانکا و فیلیپین ناچار به اجرای هفته کاری ۴ روزه برای کارمندان دولت شدند.

بحران در راه اروپا؛ پیش‌بینی رشد اقتصادی جهان نزولی شد

بانک جهانی در واکنش به تبعات این جنگ، پیش‌بینی رشد اقتصادی دو-سوم کشورهای جهان را کاهش داد و برآورد کرد رشد اقتصاد جهانی از ۲.۹ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۲.۵ درصد در سال ۲۰۲۶ افت کند. همزمان، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نیز از کند شدن چشم‌گیر رشد در اقتصادهای بزرگ اروپا خبر داد. در همین راستا، دولت‌ها به تکاپوی حمایت از مصرف‌کنندگان افتاده‌اند؛ آلمان با کاهش ۱۷ سنتی مالیات بر هر لیتر گازوئیل و بنزین، بسته حمایتی ۱.۶ میلیارد یورویی را برای خانوارها و کسب‌وکارها تخصیص داده است.