به گزارش اکو تحلیل– فناوری دیگر فقط یک «بخش از بازار» نیست؛ دارد تبدیل می‌شود به زبان مشترک سرمایه‌گذاری. وقتی سهم شرکت‌های تکنولوژی در آمریکا و بازارهای نوظهور بالا می‌رود و حتی در انتشار اوراق بدهی درجه‌یک هم رد می‌گذارد، یک پیام روشن دارد: پول جهانی صرفاً دنبال رشد گذشته نیست؛ دنبال شتاب آینده است و این آینده، بیش از هر چیز با هوش مصنوعی و فناوری گره خورده.

نمودار هم دقیقاً همین را فریاد می‌زند: سرمایه‌گذار حتی وقتی به سراغ «بدهی کم‌ریسک» می‌رود، باز هم تکنولوژی را بیشتر وزن می‌دهد. در چنین جهانی، عقب‌ماندن یعنی فقط عقب‌افتادن از یک صنعت. یعنی جا ماندن از مسیر قیمت‌گذاری ارزش در بازار سرمایه و شکل‌گیری ثروت در دهه بعد.براساس نمودار «Looking through labels»، می‌شود این روایت را این‌طور ساخت: جهان دارد به یک «اقتصاد برچسب‌خورده» تبدیل می‌شود.

جایی که سرمایه‌گذار، پولش را روی صنعت‌هایی می‌گذارد که هم رشد سود دارند، هم مقیاس‌پذیرند، هم پشتوانه فناوری و داده. نتیجه؟ فناوری فقط یک بخش از بازار نیست؛ موتور جریان نقدینگی است از سهام تا حتی انتشار اوراق بدهی.

۱) فناوری فقط «سهم بازار» نمی‌گیرد؛ «جهت بازار» را عوض می‌کندگزارش‌های اخیر نشان می‌دهد فناوری در آمریکا دیگر یک بازیگر معمولی نیست. وقتی حدود ۳۸٪ بازار سهام آمریکا در اختیار شرکت‌های تکنولوژی است و این سهم در ۴ سال فقط ۱۵ درصد رشد می‌کند، یعنی بازار سرمایه دارد با سرعتی متفاوت از اقتصاد کلاسیک حرکت می‌کند. در این مدل، فناوری نه‌تنها شرکت‌ها را بزرگ می‌کند، بلکه «الگوی جریان سرمایه» را هم تغییر می‌دهد.

۲) نمودار «Looking through labels» می‌گوید فناوری از مرز سهام هم عبور کردهنقطه جذاب تصویر همین است: فناوری فقط در شاخص‌های سهامی پُررنگ نیست؛ حتی در اوراق بدهی سرمایه‌گذاری‌ درجه‌یک آمریکا هم رد پایش دیده می‌شود. وقتی سهم فناوری از انتشار اوراق بدهی درجه‌یک به حدود ۲۰٪ می‌رسد (و چند سال قبل کمتر بوده)، یعنی بازار بدهی هم حالا فناوری را «کم‌ریسک‌تر یا آینده‌دارتر» از بسیاری صنایع می‌بیند. این یک پیام دو لایه است:– نرخ رشد و درآمدآوری فناوری برای سرمایه‌گذار جذاب‌تر شده – بازارهای پول و سرمایه دیگر فناوری را صرفاً یک صنعت مولد نمی‌بینند؛ بلکه آن را به «زیرساخت تولید ارزش» تبدیل کرده‌اند.

۳) جهان نوظهور هم همان مسیر را می‌رود؛ اما ایران هنوز در فاز تماشادر بازارهای نوظهور مثل چین، هند و برزیل، سهم شرکت‌های فناوری از بازار سهام تا ۴۴٪رسیده و نسبت به ۲۰۲۲ بیش از دو برابر شده. این یعنی فناوری فقط یک موج محدود در اقتصادهای توسعه‌یافته نیست؛ سرمایه دارد جهانی حرکت می‌کند و مقصدش روشن است: هوش مصنوعی، داده، پلتفرم‌ها و زنجیره‌های دیجیتال.

اما نکته کلیدی برای ما این است که، ایران هنوز فاصله زیادی با این موج دارد. وقتی یک کشور در مرحله «ایجاد ارزش دیجیتال» و «پول‌سازی فناورانه» عقب بماند، معمولاً سه چیز را از دست می‌دهد:

۱) فرصت رشد و جذب سرمایه داخلی/خارجی

۲) کیفیت بازار سرمایه (جایی که رشد واقعی در آن قیمت‌گذاری می‌شود)

۳) دهه آینده‌ی ثروت‌سازی که در دنیا به‌صورت فزاینده به فناوری گره خورده

۴) چرا این تفاوت، فقط اقتصادی نیست؛ سیاسی اداری و حکمرانی هم هست؟سهم فناوری در بازارهای جهانی بالا می‌رود چون سرمایه برای فناوری دنبال سه چیز می‌گردد: – امکان توسعه مقیاس‌پذیر – اطمینان از قابلیت تبدیل دانش به درآمد – حاکمیت شرکتی، تامین مالی و مسیر سرمایه‌گذاری پس اگر ایران هنوز به موج جهانی نزدیک نشده، صرفاً به معنی «نداشتن ایده» نیست؛ بیشتر به معنی کند بودن تبدیل ایده به شرکت قابل سرمایه‌گذاری است: از اصلاح اکوسیستم سرمایه‌گذاری، تا استانداردسازی صورت‌های مالی دانش‌بنیان‌ها، تا مسیرهای تامین مالی شفاف‌تر.

یک جمله با طعم هشدارجهان دارد پولش را به سمت فناوری و هوش مصنوعی می‌فرستد، اما ایران اگر برنامه‌ریزی جدی و هماهنگ نکند ممکن است نه فقط یک صنعت، بلکه کل دهه بعدی ارزش‌آفرینی اقتصادی را از دست بدهد.