به گزارش اکو تحلیل؛ بسیاری از شهروندان در طول سال‌های گذشته در بانک‌های مختلف اقدام به افتتاح حساب کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که به طور متوسط هر فرد ایرانی بیش از ۱۸ سال حدود ۱۰ حساب بانکی در اختیار دارد، اما تنها از تعداد محدودی از آنها استفاده می‌کند. وجود حساب‌های متعدد و بدون استفاده، علاوه بر ایجاد پیچیدگی در مدیریت دارایی‌های افراد، می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات مالی و حقوقی جدی شود.

چرا حساب‌های مازاد خطرناک هستند؟

کارشناسان معتقدند حساب‌های راکد یا کم‌کاربرد در برخی موارد ممکن است بدون اطلاع صاحبان آنها مورد سوءاستفاده قرار گیرند و برای جابه‌جایی وجوه نامشروع، پولشویی یا انتقال منابع حاصل از جرایم مالی به کار گرفته شوند. این موضوع، در صورت بروز تخلف. می‌تواند برای دارنده حساب نیز تبعات حقوقی و قضایی به همراه داشته باشد.

بر اساس آمارهای رسمی، تعداد حساب‌های سپرده بانکی اشخاص حقیقی در کشور به بیش از ۶۵۰ میلیون حساب رسیده است. رقمی که بیش از هشت برابر میانگین جهانی است و هزینه‌های سنگینی برای مدیریت آنها به همراه داشته است.

سامانه بانک مرکزی برای مدیریت حساب‌ها

در همین راستا، بانک مرکزی سامانه‌ای را طراحی کرده است که از طریق آن هر فرد می‌تواند:

۱. فهرست کامل حساب‌های بانکی خود را مشاهده کند
۲. حساب‌های فعال و مورد نیاز را حفظ کند
۳. برای حساب‌های غیرضروری درخواست مسدودسازی یا بستن حساب را ثبت کند

یکی از قابلیت‌های پیش‌بینی شده در این سامانه، امکان انتقال موجودی باقی‌مانده حساب‌های در حال بسته شدن به یک حساب منتخب است. به این ترتیب، صاحبان حساب‌ها بدون نگرانی از باقی ماندن وجوه خرد در حساب‌های مختلف. می‌توانند منابع خود را به صورت متمرکز و ایمن به حساب اصلی منتقل کنند.

وقفه در اجرا به دلیل جنگ تحمیلی سوم

در این رابطه، علیرضا غفاری، معاون اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، پیش از این وعده داده بود که ساماندهی حساب‌های مازاد اشخاص تا پایان سال عملیاتی می‌شود و شهروندان بتوانند حساب‌های مازاد خود را بدون نیاز به مراجعه حضوری به شبکه بانکی ببندند.

با این وجود، وقوع جنگ تحمیلی سوم از نهم اسفند ماه (مصادف با ۲۸ فوریه ۲۰۲۶) موجب شد تا راه‌اندازی این سامانه دچار وقفه شود. منابع آگاه از بانک مرکزی می‌گویند در شرایط کنونی، بانک مرکزی در نظر دارد این سامانه را سریع‌تر از برنامه قبلی به بهره‌برداری برساند.

امکانات سامانه در نگاه کلی

بر اساس تمهیدات در نظر گرفته شده از سوی بانک مرکزی، عموم مردم می‌توانند با مراجعه به یک درگاه غیرحضوری و اینترنتی، تمامی حساب‌های خود در شبکه بانکی از جمله حساب‌های زیر را مشاهده کنند:

پس از ثبت درخواست بستن حساب مازاد، مانده حساب به هر حسابی که فرد تقاضا کند، واریز می‌شود. از این طریق حساب‌هایی که مردم به آن دسترسی ندارند و مورد استفاده نیست، بسته می‌شود و امکان سوءاستفاده از حساب نیز که خارج از اراده صاحب حساب است، از بین می‌رود.

محدودیت‌های جدید بانک مرکزی

بر اساس ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، از این پس:

• هر شخص حقیقی فقط می‌تواند حداکثر ۱۰ حساب سپرده ریالی در کل شبکه بانکی داشته باشد

• افتتاح حساب جدید برای اشخاص دارای بیش از ۱۰ حساب فعال ممنوع است

• بانک‌ها موظفند ظرف شش ماه واحد دائمی شناسایی مشتری (CDD) ایجاد کنند

• اعطای امتیاز به شعب بر اساس تعداد حساب‌های افتتاح‌شده ممنوع شده است

استثناهای مهم

گفتنی است حساب‌های ارزی مشمول این محدودیت‌ها نمی‌شوند و افراد می‌توانند بدون در نظر گرفتن سقف ۱۰ حسابی. هر تعداد حساب ارزی مورد نیاز خود را افتتاح کنند.

همچنین بانک مرکزی تأکید کرده است که داشتن حساب‌های راکد یا بیش از ۱۰ حساب، مانعی برای دریافت تسهیلات بانکی نیست و افراد حتی با وجود حساب‌های مازاد نیز می‌توانند وام دریافت کنند.

مزایای راه‌اندازی سامانه

راه‌اندازی این سامانه علاوه بر تسهیل مدیریت حساب‌های بانکی، گامی در جهت:

• افزایش شفافیت مالی و رصدپذیری تراکنش‌ها

• کاهش زمینه‌های سوءاستفاده از حساب‌های راکد

• پیشگیری از مشکلات احتمالی برای مشتریان شبکه بانکی

• بهینه‌سازی سامانه‌های پرداخت و کاهش هزینه‌های بانکی

محسوب می‌شود.

چشم‌انداز اجرا

با توجه به تأکید بانک مرکزی بر تسریع در بهره‌برداری از این سامانه، انتظار می‌رود در ماه‌های آینده و پیش از پایان سال جاری، شهروندان بتوانند کنترل دقیق‌تری بر حساب‌های بانکی خود داشته باشند و از مخاطرات ناشی از تعدد حساب‌های بلااستفاده مصون بمانند.