به گزارش اکو تحلیل جام جهانی ۲۰۲۶ با میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک، بزرگ‌ترین رویداد ورزشی تاریخ از حیث وسعت و تعداد مخاطب است. فیفا پیش‌بینی می‌کند این تورنمنت ۴۱ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی جهانی بیفزاید و بیش از ۸۲۴ هزار شغل ایجاد کند. اما کارشناسان مستقل نسبت به این ارقام خوش‌بینانه هشدار داده‌اند و معتقدند تأثیر واقعی این رویداد بر اقتصاد کشورهای میزبان بسیار محدودتر از چیزی است که تبلیغ می‌شود. در این گزارش، ابعاد پنهان اقتصاد جام جهانی ۲۰۲۶ را بررسی می‌کنیم.

جام جهانی به مثابه یک موتور اقتصادی؛ آمارهای چشم‌گیر

جام جهانی ۲۰۲۶ برای نخستین بار با حضور ۴۸ تیم و برگزاری ۱۰۴ مسابقه در ۱۶ شهر میزبان برگزار می‌شود. فیفا پیش‌بینی کرده است که این رویداد حدود ۳۰.۵ میلیارد دلار سود اقتصادی برای سه کشور میزبان به همراه داشته باشد و تا ۴۰.۹ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی جهانی بیفزاید. همچنین برآورد شده است که حدود ۸۲۴ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با برگزاری این رویداد ایجاد شود.

درآمد چرخه چهارساله فیفا (۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶) به ۱۳ میلیارد دلار خواهد رسید که نسبت به دوره قبل رشد بیش از ۷۰ درصدی را نشان می‌دهد. هزینه کل برگزاری این جام جهانی نیز حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد شده که سهم آمریکا به‌تنهایی بیش از ۱۱ میلیارد دلار است.

با این حال، این ارقام تیترساز، تصویری بزرگ‌نمایی‌شده از واقعیت ارائه می‌دهند. تحلیلگران بانک ساکسو دانمارک هشدار می‌دهند که «متوسط برآورد کارشناسان از میزان درآمدزایی کمتر از برآورد فیفاست».

تأثیر بر اقتصاد کشورهای میزبان؛ برنده نسبی کیست؟

🇺🇸 آمریکا؛ میزبان اصلی با تأثیر حاشیه‌ای

آمریکا با میزبانی ۷۸ مسابقه از ۱۰۴ بازی، بیشترین سهم را در این رویداد دارد. با این حال، جهش اقتصادی پیش‌بینی‌شده حدود ۱۷ میلیارد دلاری برای این کشور، کمتر از ۰.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی ۳۰ تریلیون دلاری آن را تشکیل می‌دهد. به عبارت دیگر، برای اقتصادی به اندازه آمریکا، جام جهانی یک محرک بسیار حاشیه‌ای به شمار می‌آید.

🇲🇽 مکزیک؛ برنده نسبی میزبانی

مکزیک که اقتصادش بیشتر بر گردشگری و خدمات متکی است، برنده نسبی این میزبانی سه‌جانبه به نظر می‌رسد. منافع اقتصادی مورد انتظار برای این کشور حدود ۳ میلیارد دلار برآورد شده که بین ۰.۲ تا ۰.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل می‌دهد. شهرهایی مانند مکزیکوسیتی، گوادالاخارا و مونتری بیش از همه این تأثیر را احساس خواهند کرد. گردشگری ناشی از جام جهانی می‌تواند درآمدی بیش از یک میلیارد دلار برای این کشور به همراه داشته باشد.

🇨🇦 کانادا؛ تأثیر محدود اما مثبت

در کانادا نیز منافع اقتصادی حدود ۳.۸ میلیارد دلار کانادا پیش‌بینی می‌شود. مؤسسه BMO برآورد کرده است که جام جهانی می‌تواند تا ۶.۵ میلیارد دلار به اقتصاد کانادا کمک کند، اما هشدار داده است که هزینه‌های عمومی به‌طور نامتوازن بر دوش شهرهای میزبان مانند تورنتو و ونکوور خواهد افتاد.

برندگان واقعی؛ بخش گردشگری، هتل‌ها و ایرلاین‌ها

بر خلاف تأثیر محدود بر اقتصاد کلان، بخش‌های خاصی از اقتصاد از جام جهانی سود قابل‌توجهی خواهند برد:

• هتل‌ها: نرخ اشغال هتل‌ها در شهرهای میزبان به ۹۰ تا ۹۵ درصد می‌رسد و قیمت اتاق‌ها تا ۲۰-۱۵ درصد افزایش می‌یابد.

• ایرلاین‌ها: حدود ۶.۵ میلیون تماشاگر شامل ۲.۶ میلیون گردشگر خارجی برای این رویداد سفر می‌کنند. درآمد خطوط هوایی از این رویداد حدود یک میلیارد دلار افزایش خواهد یافت.

• مصرف گردشگران: هر گردشگر خارجی به‌طور متوسط بین ۶ تا ۱۰ روز در کشور میزبان اقامت می‌کند و روزانه ۱۸۰ تا ۳۵۰ دلار هزینه می‌کند. گردشگران خارجی به‌طور متوسط ۱۲ روز اقامت داشته و روزانه ۴۱۶ دلار هزینه خواهند کرد.

• خرده‌فروشی و پوشاک ورزشی: افزایش تقاضا برای محصولات هواداری، فروش برندهای ورزشی مانند آدیداس، پوما و نایک را افزایش می‌دهد.

چه کسی هزینه را می‌پردازد؟ شهرهای میزبان در خط مقدم

در حالی که فیفا درآمدی نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار را از این رویداد پیش‌بینی می‌کند، شهرهای میزبان هزینه‌های سنگینی را متقبل می‌شوند. بر اساس گزارش‌ها، شهرهای میزبان صدها میلیون دلار صرف امنیت، حمل‌ونقل و زیرساخت‌ها می‌کنند.

برآوردها نشان می‌دهد هزینه هر بازی حدود ۸۲ میلیون دلار است که با هزینه‌های عمومی رویدادهای گذشته همخوانی دارد. این هزینه‌ها در نهایت بر دوش مالیات‌دهندگان کشورهای میزبان سنگینی می‌کند.

برخی شهرها با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند. برای نمونه، رزرو هتل در برخی شهرها کمتر از انتظارات بوده و مالکان و کسب‌وکارها را مجبور به تعدیل استراتژی‌های خود کرده است. همچنین هزاران بلیت در هفته‌های منتهی به آغاز مسابقات فروخته نشده باقی مانده بود.

درس‌هایی از گذشته؛ میراثی که گاهی به بدهی تبدیل می‌شود

تجربه کشورهای پیشین نشان می‌دهد که میزبانی جام جهانی همیشه به سودآوری بلندمدت منجر نمی‌شود:

• آفریقای جنوبی و برزیل میلیاردها دلار در زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری کردند، اما برخی ورزشگاه‌ها همچنان برای ایجاد منافع اقتصادی بلندمدت با مشکل مواجه هستند.

• قطر با سرمایه‌گذاری ۲۲۰ تا ۲۵۰ میلیارد دلاری، اهداف بلندمدت سیاسی و اقتصادی را دنبال کرد و در تقویت تصویر بین‌المللی و برند مقصد خود موفق عمل کرد. درآمد ۱۷ میلیارد دلاری قطر از این رویداد در کنار هزینه‌های عظیم آن، نشان‌دهنده اهمیت نگاه راهبردی به میزبانی است.

• کارشناسان تأکید می‌کنند که سود اصلی جام جهانی بیشتر نصیب شهرهای میزبان، بخش گردشگری و فیفا می‌شود، اما بعید است این رویداد تأثیر چشم‌گیری بر اقتصاد کلان کشورها داشته باشد.

فرصتی برای بخش خصوصی، نه محرکی برای کل اقتصاد

جام جهانی ۲۰۲۶ را باید بیشتر یک شوک تقاضای کوتاه‌مدت با شدت بالا در نظر گرفت تا یک موتور رشد ساختاری. این رویداد:

• برای بخش گردشگری، هتل‌ها، ایرلاین‌ها و خرده‌فروشی فرصتی طلایی است

• برای اقتصاد کلان کشورهای میزبان تأثیری محدود و عمدتاً حاشیه‌ای دارد

• برای شهرهای میزبان هزینه‌های سنگینی به همراه دارد که ممکن است سال‌ها برای جبران آن تلاش کنند

• برای فیفا یک پیروزی مالی بی‌نظیر با حاشیه سود بالا محسوب می‌شود

همانطور که یک اقتصاددان ورزشی به نیوزویک گفته است، تأثیر اقتصادی جام جهانی برای آمریکا «بخشی از چیزی است که تبلیغ می‌شود». برندگان واقعی این رویداد، هتل‌داران، خطوط هوایی و اکوسیستم گردشگری شهری خواهند بود – نه الزاماً اقتصاد کلان کشورهای میزبان.