به گزارش اکو تحلیل مایکروسافت به همراه ۲۴ شرکت پیشرو در حوزه فناوری از جمله متا، انویدیا، آی‌بی‌ام، هوگینگ‌فیس و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری خطرپذیر، روز جمعه (۲۴ جولای) با انتشار بیانیه‌ای مشترک، از مدل‌های «وزن‌باز» (Open Weight) هوش مصنوعی به عنوان ستون فقرات رهبری آمریکا در عصر هوش مصنوعی دفاع کردند. این بیانیه که در وب‌سایت مسئولیت‌پذیری شرکتی مایکروسافت منتشر شده، وزن‌باز را نقطه عطفی مشابه با انقلاب متن‌باز در نرم‌افزار توصیف کرده و نسبت به خطرات انحصار مدل‌های بسته هشدار داده است.

وزن‌باز چیست و چرا اهمیت دارد؟

مدل‌های «وزن‌باز» (Open Weight) به مدل‌های هوش مصنوعی گفته می‌شود که کاربران می‌تواند آن‌ها را دانلود، بازرسی، انتخاب و روی زیرساخت‌های خود اجرا کند. به گفته امضاکنندگان این بیانیه، وزن‌باز دسترسی به اقتصاد هوش مصنوعی را گسترش می‌دهد و به استارتاپ‌ها، دانشگاه‌ها و سازمان‌های عمومی اجازه می‌دهد بدون نیاز به آموزش مدل از صفر یا پرداخت هزینه‌های سنگین مدل‌های مرزی، روی مدل‌های پیشرفته بنا کنند.

این بیانیه تأکید می‌کند: «وزن‌باز به هر سازمانی اجازه می‌دهد مدل مناسب را با هزینه مناسب برای کار مناسب انتخاب کند و قابلیت‌های سطح مرزی را برای مسائل واقعاً مرزی ذخیره کند».

رقابت، امنیت و کنترل؛ سه ستون استدلال

امضاکنندگان این بیانیه، سه استدلال کلیدی برای حمایت از مدل‌های وزن‌باز مطرح کرده‌اند:

۱. رقابت و دموکراتیزه کردن هوش مصنوعی

وزن‌باز با اجازه به سازمان‌های متعدد برای ساخت، تطبیق و استقرار مدل‌های پیشرفته، رقابت را در سراسر زنجیره ارزش هوش مصنوعی—از تراشه‌ها و ابر تا اپلیکیشن‌ها و خدمات—تقویت می‌کند. این رقابت، نوآوری را تحریک کرده، هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و مزایای هوش مصنوعی را در سراسر اقتصاد پخش می‌کند.

۲. کنترل و حاکمیت داده

سازمان‌ها با سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی، می‌خواهند از قفل شدن در یک تأمین‌کننده خاص جلوگیری کنند. مدل‌های وزن‌باز این اطمینان را می‌دهند که سازمان‌ها بتوانند داده‌های خود را کنترل کنند، مدل‌ها را ارزیابی و تطبیق دهند و آنها را هرجا که نیاز است مستقر کنند.

۳. امنیت و شفافیت

بیانیه مایکروسافت با نقد رویکرد «امنیت از طریق پنهان‌کاری» در مدل‌های بسته، تأکید می‌کند که تکیه صرف بر مدل‌های بسته ذاتاً امن نیست؛ زیرا می‌توانند نفوذپذیر، سوءاستفاده‌شده یا به روش‌هایی که از بیرون قابل‌تشخیص نیستند، دچار شکست شوند. در مقابل، مدل‌های وزن‌باز به جامعه گسترده‌ای از پژوهشگران اجازه می‌دهند رفتار مدل را بررسی، آسیب‌پذیری‌ها را شناسایی و راهکارهای ایمنی را توسعه دهند.

هشدار نسبت به مدل‌های بسته و تمرکز قدرت

امضاکنندگان نسبت به تمرکز قابلیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی در پشت تعداد کمی از مدل‌های بسته هشدار داده‌اند و آن را «نقاط شکست تکی» (single points of failure) می‌نامند که رقابت را تضعیف کرده و فناوری حیاتی را در دستان معدودی متمرکز می‌کند.

بیانیه می‌گوید: «همان‌طور که نرم‌افزار متن‌باز نشان داد که شفافیت می‌تواند امن‌تر از پنهان‌کاری باشد، ایمنی هوش مصنوعی نیز ممکن است به این بستگی داشته باشد که افراد بیشتری توانایی آزمایش و تقویت مدل‌هایی را داشته باشند که جامعه به آنها متکی است».

تقطیر (Distillation)؛ تفکیک نوآوری از سوءاستفاده

بیانیه به طور خاص به تکنیک «تقطیر» (Distillation) اشاره کرده و آن را «روشی رایج برای بهبود، ارزیابی و اعتبارسنجی مدل» توصیف می‌کند که ریشه در سنت دیرینه یادگیری و بهبود فناوری‌های موجود دارد.

امضاکنندگان تأکید کرده‌اند که تلاش‌های غیرقانونی برای استخراج ارزش از مدل‌های بسته باید از طریق چارچوب‌های حقوقی و تجاری هدفمند مورد بررسی قرار گیرد، نه با محدودیت‌های گسترده بر تکنیک‌هایی که نقشی حیاتی در نوآوری هوش مصنوعی ایفا می‌کنند.

سیاست‌گذاران؛ فرصتی برای اقدام

در بخش پایانی این بیانیه، از سیاست‌گذاران آمریکایی خواسته شده است اقداماتی نظیر گسترش دسترسی به توان محاسباتی برای استارتاپ‌ها و پژوهشگران، سرمایه‌گذاری روی دارایی‌های آموزشی مشترک و جلوگیری از محدودیت‌های زودهنگام بر مدل‌های باز که رقابت را خفه کرده یا نوآوری را به خارج از کشور منتقل می‌کند، در دستور کار قرار دهند.

امضاکنندگان؛ ائتلافی از غول‌های فناوری و سرمایه‌گذاری

این بیانیه با امضای ۲۵ نهاد و شرکت برجسته منتشر شده است که عبارتند از:

American Innovators Network ● Andreessen Horowitz ● Arcee AI ● Arena ● Black Forest Labs ● Box ● CrowdStrike ● Dell Technologies ● Emergence Capital ● Hugging Face ● IBM ● The Linux Foundation ● Mariana Minerals ● Meta ● Microsoft ● Mistral ● Mozilla ● NVIDIA ● Palantir ● Perplexity ● Reflection ● Replit ● ServiceNow ● Telnyx ● Y Combinator