مس؛ رقیب پنهان طلا و نقر

طلا و نقره سال‌هاست که در ذهن عموم با مفاهیمی مثل (حفظ ارزش) و (سرمایه‌گذاری مطمئن) گره خورده‌اند. با این حال، در سال‌های اخیر به‌خصوص با رشد فناوری و تغییر جهت انرژی جهان توجه به فلز دیگری هم جدی‌تر شده است: مس. فلزی که شاید در نگاه اول جایگاه رسانه‌ای طلا و نقره را نداشته باشد، اما در عمل می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌تری در اقتصاد آینده داشته باشد.

گذار به اقتصاد سبز؛ عاملی که مس را به قلب تپنده صنایع تبدیل کرده است

مس در بسیاری از زیرساخت‌های حیاتی حضور دارد: از صنعت خودروهای برقی گرفته تا شبکه‌های انتقال و توزیع برق و حتی سیستم‌های تولید برق از منابع تجدیدپذیر. به بیان ساده‌تر، هرجا صحبت از برقی‌سازی و انتقال انرژی باشد، مس هم نقش‌آفرین می‌شود. هم‌زمان، یک واقعیت اقتصادی هم وجود دارد: عرضه مس محدودتر از چیزی است که ممکن است تقاضای روبه‌رشد فناوری‌ها نیاز داشته باشد. این شکاف بالقوه میان عرضه و تقاضا، باعث شده سرمایه‌گذاران و تحلیلگران، مس را بیش از گذشته به عنوان یک دارایی استراتژیک زیر ذره‌بین ببرند؛ دارایی‌ای که نه صرفاً با منطق بازار طلا و نقره، بلکه با منطق صنایع و زنجیره ارزش آینده حرکت می‌کند.

نسبت مس به طلا یکی از شاخص‌های پرتوجه در تحلیل بازار فلزات و کلان اقتصادی است؛ زیرا مس معمولاً به‌عنوان یک فلز وابسته به اقتصاد واقعی و پروژه‌های زیرساختی دیده می‌شود، در حالی که طلا اغلب به‌عنوان دارایی پناه امن در دوره‌های افزایش ریسک‌های اقتصادی و عدم‌قطعیت‌های سیاستی شناخته می‌شود. در نتیجه، تغییرات این نسبت می‌تواند بازتابی از این باشد که بازارها کفه وزن را به سمت (رشد صنعتی) یا (دارایی‌های امن) کدام‌یک می‌برند. در نموداری که نسبت Copper/Gold Ratio را از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۶ نشان می‌دهد، می‌توان دید افت‌ها و چرخش‌های قابل‌توجه در نسبت، معمولاً با دوره‌های حساس اقتصاد جهانی هم‌زمان شده‌اند؛ از جمله تغییر در چرخه‌های اقتصادی، انتظارات تورمی، شرایط سیاست‌های پولی و همچنین نقش پررنگ متغیرهایی نظیر تقاضای صنعتی در اقتصادهای بزرگ. نزدیک شدن نسبت مس به طلا به سطوح پایین (یا نواحی نزدیک به کف‌های تاریخی) معمولاً دو برداشت کلیدی ایجاد می‌کند:

۱-تضعیف نسبی قیمت یا جذابیت مس نسبت به طلا در مقطع فعلی، یا
2-تغییر انتظارات کلان بازار که می‌تواند به نفع طلا تمام شود به‌ویژه اگر عدم‌قطعیت‌های اقتصاد جهانی یا ریسک‌های ژئوپلیتیک افزایش یابد. از سوی دیگر، از آنجا که مس در زنجیره تامین برق و زیرساخت‌های صنعتی نقش بنیادین دارد، بسیاری از تحلیلگران این نسبت را نوعی پل بین بازارهای مالی و اقتصاد واقعی می‌دانند. بنابراین بررسی آن در کنار شاخص‌هایی مانند نرخ‌های بهره واقعی، تورم، رشد تولید صنعتی و وضعیت تقاضا در بازارهای عمده می‌تواند تصویر کامل‌تری ارائه کند.

آیا می‌شود روی مس سرمایه‌گذاری بورسی کرد؟

خبر خوب برای علاقه‌مندان این است که در حال حاضر امکان سرمایه‌گذاری در مس از مسیرهای بورسی فراهم شده است. در ایران نیز گواهی سپرده مس کاتد به عنوان یکی از ابزارهای قابل معامله، زمینه‌ای ایجاد کرده تا سرمایه‌گذاران بتوانند بدون درگیر شدن با خرید فیزیکی، از ظرفیت بازار مس بهره‌مند شوند. در گزارش‌ها و بررسی‌های مربوط به عملکرد این ابزار، به بازدهی مناسب در بازه زمانی از ابتدای سال تا امروز اشاره شده است؛ به گونه‌ای که رشد قابل توجهی برای آن ثبت شده است.

ریسک و عدم‌قطعیت

با این حال، نسبت مس‌به طلا پیش‌بینی قطعی نیست و نمی‌توان صرفاً بر مبنای آن درباره آینده یک دارایی داخلی تصمیم‌گیری کرد؛ چون اثر آن معمولاً با متغیرهای دیگری مثل نرخ ارز، سیاست‌های داخلی، عرضه و تقاضای واقعی، محدودیت‌های تجاری و هزینه‌های تامین هم‌پوشانی دارد.

نزدیک شدن نسبت مس به طلا به کف‌های تاریخی در نمودار ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۶ می‌تواند نشانه‌ای از تغییر روایت بازار از (تمرکز بر رشد صنعتی) به (بازارمحور شدن ریسک و دارایی امن) باشد؛ موضوعی که برای فعالان بازار مس و ابزارهای مرتبط در ایران نیز قابل رصد است.