به گزارش اکو تحلیل مجید روستا، عضو هیأت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران، با تأکید بر لزوم عبور از نگاه صرفاً کالبدی در بازآفرینی شهری، اعلام کرد: موفقیت واقعی برنامه‌های بازآفرینی شهری نه با حجم نوسازی فیزیکی، بلکه با میزان احیای اقتصاد محلی، رونق کسب‌وکارهای خرد و ایجاد اشتغال پایدار سنجیده می‌شود.

از نوسازی صرف تا توسعه اقتصادی؛ تغییر پارادایم در بازآفرینی شهری

رویکردهای نوین بازآفرینی شهری از مرز مداخلات صرفاً کالبدی عبور کرده و به سمت الگوهای توسعه‌محور و اقتصادپایه حرکت کرده‌اند. بر اساس این دیدگاه، معیار اصلی موفقیت یک برنامه بازآفرینی، تعداد پروژه‌های عمرانی، مساحت نوسازی‌شده یا حجم مداخلات فیزیکی نیست، بلکه میزان تأثیر آن بر احیای اقتصاد محله، ایجاد اشتغال محلی، رونق کسب‌وکارهای خرد و ارتقای سطح درآمد و کیفیت زندگی ساکنان است.

بسیاری از محلات ناکارآمد شهری در کشور، در گذشته از جایگاه و کارکرد اقتصادی مشخصی در ساختار شهر برخوردار بوده‌اند. بخشی از این محلات، کانون فعالیت‌های تولیدی، خدماتی، تجاری یا فرهنگی بوده‌اند و هویت اجتماعی آنها نیز در پیوند مستقیم با همین ظرفیت‌های اقتصادی شکل گرفته است. با تضعیف تدریجی این کارکردها در گذر زمان، زمینه بروز مشکلاتی همچون افزایش بیکاری، کاهش سرمایه‌گذاری، افت سرزندگی اجتماعی و گسترش فقر شهری فراهم شده است.

بازآفرینی کالبدی بدون توجه به اقتصاد، ناکارآمد است

روستا با بیان اینکه اگر بازآفرینی نتواند اقتصاد محله را احیا کند. در عمل به نوسازی ساختمان‌ها و بهبود ظاهری فضا محدود خواهد شد، تصریح کرد: هر پروژه بازآفرینی باید دارای «پیوست اقتصاد محله» باشد. این پیوست باید مشخص کند که مداخله انجام‌شده چگونه به احیای فعالیت‌های اقتصادی محله کمک می‌کند.

بدون این رویکرد، نوسازی کالبدی به تنهایی قادر به ایجاد تحول پایدار در محلات نخواهد بود. بازآفرینی شهری زمانی می‌تواند به تحول واقعی و پایدار منجر شود که در کنار بهسازی محیط زندگی، زمینه بازگشت فعالیت اقتصادی و تقویت بنیان‌های معیشتی ساکنان را نیز فراهم کند.

راهکارهای عملیاتی برای احیای اقتصاد محله

روستا در ادامه به تشریح راهکارهای اقتصادی بازآفرینی شهری پرداخت و مهم‌ترین آنها را به شرح زیر برشمرد:

تجربیات موفق؛ بازگشت حیات اقتصادی به محلات هدف

عضو هیأت مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران با اشاره به تجربیات عملیاتی در این حوزه یادآور شد که پروژه‌هایی که توانسته‌اند فعالیت اقتصادی محله را احیا کنند، از ماندگاری و اثربخشی به مراتب بیشتری برخوردار بوده‌اند.

در بسیاری از محلات تاریخی و بافت‌های هدف، اقدامات حمایتی و زیرساختی نظیر سرمایه‌گذاری در فضاهای عمومی، ساماندهی رودکنارها، بهسازی معابر، احیای مراکز محله و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی خرد، زمینه بازگشت حیات اقتصادی را به این محلات فراهم کرده است.

تجربه برخی محلات تاریخی کشور نیز ثابت کرده است که بازآفرینی می‌تواند با توسعه گردشگری شهری، احیای صنایع خلاق، تقویت کسب‌وکارهای بومی و فعال‌سازی ظرفیت‌های فرهنگی، به ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار منجر شود. علاوه بر این، اقداماتی همچون راه‌اندازی بازارچه‌های محلی، حمایت از مشاغل خانگی و فعالیت‌های کارآفرینانه کوچک، نقش بسیار مهمی در توانمندسازی اقتصادی خانوارها ایفا خواهند کرد.

بازآفرینی شهری، ابزاری برای توسعه اقتصادی پایدار

بازآفرینی شهری در ذات خود فراتر از یک برنامه عمرانی یا مسکن‌سازی است و باید به عنوان ابزاری برای توسعه اقتصادی پایدار محلات مورد توجه قرار گیرد. همان‌طور که روستا تأکید کرده است، بازآفرینی کالبدی بدون توجه به ابعاد اقتصادی کارساز نخواهد بود و موفقیت یک برنامه بازآفرینی نه با تعداد پروژه‌های عمرانی، بلکه با میزان ایجاد اشتغال، رونق فعالیت‌های اقتصادی و ارتقای درآمد ساکنان سنجیده می‌شود.